تبيين خاتميت از ديدگاه متفكران مسلمان

No English title

مقاله حاضر، ديدگاه متفكران مسلمان در تبيين خاتميت را بررسي مي‌‌كند و هدف از آن دست‌‌يافتن به تبييني صحيح از خاتميت به‌‌دليل بحث‌‌هاي دامنه‌‌دار در بين متفكران معاصر است. ازبين ديدگاه‌‌هاي موجود، ديدگاه شهيد مطهري، اقبال لاهوري و دكتر سروش بررسي شده است. نوع منابع استفاده شده در مقاله حاضر كتب و آثار اين متفكران و برخي منابع مربوط به ديدگاه آنها به روش توصيفي است. از بررسي ديدگاه‌ها در تبيين خاتميت روشن مي‌‌شود كه متفكران مسلمان ديدگاه‌هاي متفاوتي در تبيين خاتميت ارائه كرده‌اند. شهيد مطهري با منتفي‌‌دانستن علل تجديد نبوت‌‌ها، خاتميت را تبيين مي‌كند و به‌‌نظر مي‌رسد صحيح‌ترين ديدگاه در اين مورد باشد كه براساس آن، راز خاتميت در جاودانگي و تكامل اسلام است و اركان آن مبتني بر وضع خاص قانون‌‌گذاري اسلام، استعداد پايان‌‌ناپذير كتاب و سنت و به‌‌ويژه عنصر اجتهاد در اسلام است. اقبال لاهوري معتقد است كه در دوره جديد به‌‌دليل به‌‌كمال‌‌رسيدن عقل استقرايي بشر، نيازي به دستورات بيروني وحي نيست. اين استدلال، تام نيست. دكتر سروش با ارائه سه تفسير متفاوت از خاتميت، گاهي راز خاتميت را تجربه تفسيرنشده پيامبر (ص) مي‌داند. به‌‌همين‌‌دليل وحي را زنده و انسان‌‌ها را هر لحظه از آن بهرهمند ميداند. گاهي خاتميت را به‌‌معناي استغنا از وحي و گاه به‌‌معناي برداشتن عنصر مأموريت و ولايت از تجارب ديني و بسط تجربه‌هاي پيامبرانه عنوان مي‌كند كه همه اين تفاسير، اشكال دارد و متناقض است.

No English abstract