خوانش بينامتني ديوارنگاري‌هاي لاجوردي فام خانه حقيقي اصفهان با سفالينه‌هاي آبي سفيد اروپايي

خانه اخوان حقيقي در اصفهان كه بنايي متعلق به دوره اواخر صفوي تا اوايل قاجار است، مجموعه قابل‌توجهي از نقاشي‌هاي ديواري را در خود جاي داده است. نقاشي‌هاي لاجوردي تك‌رنگ بر روي سطح گچي كه يكي از نمونه‌هاي سنتي ديوارنگاري دوره اسلامي هستند، در اين بنا هم ديده مي‌شوند. چه از نظر تعداد و اندازه و چه از نظر موضوع، نقاشي‌هاي لاجوردي خانه حقيقي قابل توجه و بي‌نظير هستند. شباهت استفاده از رنگ لاجوردي بر روي زمينه سفيد در سفالينه‌هاي اروپايي با ديوارنگاري‌هاي لاجوردي فام بر سطح گچ مي‌تواند كليدي در يافتن پيش‌متن‌هاي جديد براي اين نوع ديوارنگاري باشد. اين تحقيق با هدف نشان دادن تأثير سفالينه‌هاي وارداتي از اروپا بر هنر ايران در اين مورد به‌خصوص، سعي در آشكارسازي محتوا و مبناي ديوارنگاره‌هاي ديگر از اين دست كه در شهرهاي اصفهان، كاشان و شيراز يافت مي‌شوند و رابطه بينامتني اين نقوش با كاشي و سفالينه‌ها دارد. همچنين، به يكي از منابع كمتر اشاره‌شده تأثير هنر غرب بر هنر ايران يعني سفالينه‌هاي صادراتي اروپا به ايران دست مي‌يابد. در اين پژوهش، تلاش بر اين است تا با بررسي بينامتني نقوش اين نوع ديوارنگاري به روش توصيفي- تطبيقي به اين سؤال‌ها پاسخ داده شود كه روابط بيش‌متني اين نگاره‌ها چيست؟ و آيا مي‌توان سفالينه‌هاي موسوم به چيني آبي- سفيد هلندي دلفت را پيش‌متن‌هاي نقاشي ديواري اين خانه دانست؟ در اين پژوهش با بررسي همگوني فرمي و محتوايي نقاشي‌هاي ديواري خانه حقيقي با اين فرض كه سفالينه‌هاي اروپايي پيش‌متن نقاشي‌هاي لاجوردي خانه حقيقي هستند، به اين سؤال اصلي در تحقيق پرداخته مي‌شود كه روابط بينامتني و بيش‌متني اين نقوش بر اساس نظريات بيش‌متني ژرار ژنت چه هستند؟ سپس، تراگونگي اجرايي، كاهشي، جابه‌جايي، حذفي، موضوعي، مضموني، محتوايي پيش‌متن و متن بررسي مي‌شود. در نتيجه به كمك نظريه بينامتنيت ژنت، جايگاه نقوش سفالينه‌هاي آبي سفيد هلندي به‌عنوان يكي از پيش‌متن‌هاي نقاشي‌هاي ديواري خانه حقيقي آشكار مي‌شود و روابط تراگونگي و همگوني بين پيش‌متن و بيش‌متن مورد بررسي قرار مي‌گيرد.