بازنمايي گفتمان قدرت و جايگاه سوژه در رمان مرد گرفتار از محمود كيانوش

تحليل گفتمان ادبي، به تحليل داده‌هاي زباني و فرازباني متن ادبي براي رسيدن به مفاهيم و تعابير متفاوت از آن گفته مي‌شود. اين پژوهش به شيوۀ توصيفي – تحليلي به بررسي و تحليل رمان مرد گرفتار از منظر تحليل گفتمان حاكم بر آن‌ پرداخته است. ضرورت انجام اين پژوهش در آن است كه نشان مي‌دهد متن ادبي تنها داده‌هاي زباني و زيبايي‌شناسانه نيست و مي‌توان از رهگذر داده‌هاي زباني و فرازباني، تعابير و برداشت‌هاي متفاوتي از آن به دست داد. اين پژوهش به شيوۀ توصيفي تحليلي و بر اساس منابع كتابخانه‌اي انجام شده است. اين داستان را از لحاظ گفتمان مي‌توان در سه بخش دسته‌بندي كرد: گفتمان غالب، گفتمان تازه و نافرجامي گفتمان تازه. گفتمان قدرت با تك‌صدا كردن زبان و جامعه و سركوب گفتگو و ديگر ارتباطات، در جهت گسترش قدرت و تثبيت هرچه بيشتر آن گام مي‌نهد كه خود در ساخت جامعه و سوژه‌هاي همگون تأثير فراواني دارد. در نهايت، از آن‌جا كه هيچ گفتماني نمي‌تواند به تمامي خود را تثبيت كند، در تقابل با گفتمان غالب، گفتماني تازه سر برمي‌آورد كه شخصيت اول داستان آن را نمايندگي مي‌كند. با توليد گفتمان تازه، كه يكي از ملزومات آن هويت تازه است، سوژه هويت تازه‌اي پيدا مي‌كند و به تدريج گفتمان پيشين به حاشيه مي‌رود.