سبك‌ شناسي گفتماني حكايتي از اسرارالتوحيد با تكيه بر لايۀ واژگان و بلاغت

زمينه و هدف: در سبك‌شناسي گفتماني خُرد، لايه هاي متن تجزيه و به لايه هاي مختلف تقسيم‌بندي ميشوند. هريك از اين لايه ها با در نظر گرفتن بافت موقعيتي و بيروني بعنوان كلان لايه و با توجه به ايدئولوژي نويسنده مورد بررسي قرار ميگيرند. در اين پژوهش جهت به دست آوردن گفتمان غالب و سهم آن در كشف ايدئولوژي متن، به بررسي سبك‌شناسي گفتماني حكايتي از اسرارالتوحيد در دو لايۀ واژه ها و بلاغت پرداخته شده است. روش مطالعه: اين پژوهش به روش توصيفي ـ تحليلي انجام شده است. يافته ها: اسرارالتوحيد از كتابهايي است كه به شيوه مقامات صوفيان نگاشته شده است. در اين نوع ادبي كرامت نقش برجسته اي دارد و زبان در آن بار ايدئولوژيك مييابد و تمامي عناصر آن درجهت قدرت‌بخشي به جايگاه مشايخ صوفيه به كار ميروند و در خدمت بازتوليد قدرت آنها هستند. نتيجه گيري: بررسي لايۀ واژگان و رمزگانهاي بكاررفته در متن نشان ميدهد كه گفتمان عارفانه اي كه بر محور كرامت شكل گرفته است، وجه غالب گفتماني دارد و سبك‌شناسي لايۀ بلاغي مؤيد اين مسئله است كه متن ضمن انسجام و بلاغت، از ايدئولوژي نويسنده كه همانا ارتقاي مقام شيخ و تثبيت نهاد قدرت اوست، تأثير پذيرفته است. كنشهاي گفتار شيخ ابوسعيد ابوالخير كه جهت تحريك، تحذير و ترغيب مخاطب به كار رفته است، قطعيت و نفوذ كلام و جايگاه برتر شيخ را تأييد ميكند.