بررسي موتيفها و مضامين اشعار فارسي شاعران منطقه ارسباران

زمينه و هدف: منطقه ارسباران، در استان آذربايجان شرقي، شاعران متعددي دارد كه در شعر آنها چندين موتيف در دوره هاي مختلف تكرار شده است. در اين مقاله با هدف معرفي ادبيات اين منطقه و نگاهي كلي به جايگاه شعر در آن، موتيفها و مضامين اشعار فارسي شش شاعر آن از دورۀ بازگشت تا امروز بررسي شده است. روش مطالعه: گردآوري اطلاعات به روش كتابخانه اي انجام شده است و روش نگارش مقاله توصيفي ـ تحليلي ميباشد. جامعۀ آماري تحقيق شامل اشعار فارسي هفت شاعر منطقۀ ارسباران ابوالقاسم نباتي، عباس بارز، سالك اهري تبريزي، مرتضي موسوي، امام ويردي ساماني، اسماعيل سلطاني و حسين دوستي است. يافته ها: از موتيفها و مضامين پرتكرار ادبيات كلاسيك فارسي، مضامين غنايي، عرفاني، اخلاقي، و ديني و از مضامين معاصر مضمون اجتماعي، اشعار وطني، انقلاب اسلامي و دفاع مقدس در شعر شاعران منطقه آمده است. در شعر غنايي، نگاه سنتي به عشق و معشوق وجود دارد. علاوه بر موتيف عشق، مضامين اندوه، و فخريه تكرار شده است. در شعر عرفاني و اخلاقي، مطابق عرفان عاشقانه، مضامين رندي، قلندري، نقد زهد ريايي، نكوهش دنيا و توصيه به موازين اخلاقي آمده است. در موتيف دين، منقبت ائمه اطهار بويژه منقبت امام علي (ع) شاخصۀ سبكي يافته است. در شعر اجتماعي، نقد جامعۀ پهلوي، توصيف خفقان و استبداد، فقر و نابسامانيهاي اجتماع آمده است. وصف وطن، ستايش زادگاه، منطقۀ ارسباران، توصيف انقلاب اسلامي، ستايش امام خميني (ره)، نكوهش دشمنان، و وصف شهيد از اشعار انقلابي اين شاعران است. نتيجه گيري: در شعر منطقۀ ارسباران، مضامين كلاسيك و معاصر با موتيفها و مضامين غنايي، ديني، عرفاني، تعليمي و انقلاب اسلامي تكرار شده است. شاعران ارسباران همگام با تحولات مضمون در شعر معاصر به مضامين نو گراييده اند، اما همچنان به موتيفهاي شعر كلاسيك توجه دارند.