نقشمايه هاي فرسته در شاهنامه

زمينه و هدف: جستار حاضر به بررسي نقشمايه هاي اسطوره اي و حماسي فرسته (فرشته) در شاهنامه فردوسي پرداخته و از كتب پهلوي نيز بعنوان مكمل و شاهد بهره گرفته ‌است. هدف از اين پژوهش، ريزنگري در ماهيت اسطوره اي و حماسي فرسته و بررسي تمايز مفهومي ميان كاربرد فرسته در شاهنامه و در منابع شاهنامه بوده است. براي درك عميق اين تمايزات، ناگزير به بخش‌بندي انواع كاربرد فرسته روي ‌آورده شده ‌و فرستگاني مينوي كه در تداول عام «فرشته» تعبير يافته اند در كنار يادكرد صفات و ويژگيهاي فرستگان و انگيزه هاي ارسال فرسته در حماسۀ ملي بررسي شده ‌است. روش مطالعه: اين پژوهش به شيوۀ كتابخانه اي و به روش توصيفي-تحليلي بر پايۀ مقايسه و تفسير و توضيح صورت پذيرفته ‌است. يافته ها: مطالعات و بررسيهاي جستار حاضر نشان داده ‌است كه برخي صفات و ويژگيهاي فرستگان و اهميت مضاعف فرسته در حماسه از منابع شاهنامه نظير آثار پهلوي و اوستا برگرفته شده ‌است. نتيجه گيري: در اين مقاله منظور از فرسته، گاه زيوندگان فرامادي است كه از سوي اهورا‌مزدا مأموريت يافته و فرستاده شده اند تا هم جنبۀ ياريگرانه و هم كنشهاي پيام‌رساني خود را به انجام برسانند. نقشمايه هاي اين فرستگان، الگويي براي رسولان، پيكها و سفيران جنگي در حماسه هاي منظوم چون شاهنامه فردوسي است.