بررسي زبان و ادب عاميانه در داستانهاي دفاع مقدس (مطالعه موردي: باغ بلور، دل دلدادگي، زمين سوخته، زمستان 62)

زمينه و هدف: زبان و ادبيات عاميانه يكي از شاخصه هاي مهم در فرهنگ معنوي هر كشوري است كه از ديرباز در ادبيات فارسي هم كم و بيش نفوذ داشته ‌است. با رشد و گسترش ادبيات داستاني ايران در صد سال اخير و گرايش به استفاده از عناصر زباني و مؤلفه هاي ادبيات عامه در آثار خلق شده، شاهد رشد چشمگير بازتاب زبان و ادبيات عاميانه در ادبيات معاصر ‌بويژه در داستان‌ هستيم. ادبيات دفاع مقدس بويژه داستان‌ هم از اين قاعده مستثني نيست. نويسندگان داستانهاي دفاع مقدس نيز متناسب با فضا و شخصيتهاي داستان خود، از عناصر زباني و مؤلفه هاي ادبيات عامه استفاده كرده اند. روش مطالعه: پژوهش حاضر به روش توصيفي-تحليلي انجام شده و عناصر زباني و مؤلفه هاي ادبيات عامه در چهار داستان‌ شاخص دفاع مقدس (باغ بلور، دل دلدادگي، زمين سوخته، زمستان 62)، بررسي شده ‌است. يافته ها: نويسندگان داستانهاي دفاع مقدس، بويژه داستانهايي كه در اين پژوهش بررسي شده، از زبان و ادبيات عامه غافل نبودند و در پيشبرد روايت خود و در شخصيت‌پردازي و فضاسازي از آن استفاده كردند؛ بگونه اي كه اكثر اصطلاحات، واژه ها و ابيات عاميانه از زبان شخصيتهاي عامه بيان شده كه نشان از آگاهي و تسلط اين نويسندگان بر زبان و فرهنگ عامۀ ايران زمين دارد. نتيجه گيري: نتايج نشان ميدهد كه عناصر زباني و مؤلفه هاي ادب عامه در داستان‌ زمستان 62 نسبت به سه اثر ديگر بازتاب كمتري داشته ‌است، زيرا اكثر شخصيتهاي اين داستان‌ افرادي با تحصيلات دانشگاهي هستند كه در محيطي اداري در تعاملند. درحاليكه شخصيتهاي سه داستان‌ ديگر (باغ بلور، دل دلدادگي، زمين سوخته) از افراد معمولي هستند و در فضاي كوچه و بازار در ارتباط‌ هستند و مكالمات آنها مملو از واژه ها، اصطلاحات و ادبيات عاميانه است.