سبك‌شناسي اشعار فياض لاهيجي

هدف و زمينه: فياض لاهيجي از متكلمان و فيلسوفان برجستۀ شيعه در قرن يازده هجري و از شاگردان ملاصدرا و ميرداماد است كه آثار متعددي درزمينۀ فلسفه و كلام اسلامي دارد. همچنين وي از شاعران سبك هندي است كه حدود دوازده هزار بيت در قالبهاي گوناگون دارد. براساس جستجوي نگارندگان تا كنون درمورد اشعار او بررسي سبك‌شناسانه انجام نشده است. هدف اين جستار، بررسي سبك شعر او در سه سطح زباني، ادبي و فكري است. روش مطالعه: اين پژوهش براساس شيوۀ توصيفي-تحليلي انجام شده است. يافته ها: براساس يافته هاي اين پژوهش، شعر فياض در مقايسه با ديگر شاعران سبك هندي، داراي نازك‌خياليها و مضمونسازيهاي پيچيده و ديرفهم نيست. زبان شعري او ساده و روان است و اصطلاحات و تعبيرات عاميانۀ چشمگيري در آن مشاهده نميشود. فياض همچنين بشدت متأثر از عرفا و تعاليم آنهاست و تأثير معارف عرفاني و صوفيانه، بر تحليلها و تقريرهاي وي از مسائل كلامي، در مواضع متعددي مشاهده ميشود. نتيجه گيري: رديف در شعر فياض تنوع بسياري دارد و جناس، پارادوكس و اسلوب معادله در ميان صنايع بديعي در شعر او فراواني بيشتري دارد. تشبيه و انواع آن نيز در ميان صنايع بياني، در صدر قرار دارد. مضمون عمدۀ قصايد او مدح و منقبت ائمۀ اطهار بوده و بنمايۀ غزلياتش عشق است. مشخصات عشق، عاشق و معشوق در اين اشعار تقريباً متناسب با مكتب عراقي است و عاشق چهره اي نگونبخت، ناكام، و قانع دارد. معشوق نيز در اوج بي‌اعتنايي و بيرحمي به سر ميبرد. همچنين عرفان قلندرانه و نكوهش ظاهرپرستي در دينداري و ريا و تزوير نيز در ميان اشعار او به چشم ميخورد. او در انواع قالبهاي شعري مانند قصيده، غزل، مثنوي، رباعي، ترجيع‌بند، و تركيب‌بند شعر سروده است.