برخي منابع تاريخي داستانهاي اعجازآميز در جَنگنامۀ آتشي شيرازي

زمينه و هدف : جَنگنامه، اثر ميرزا حسن آتشي شيرازي (سدۀ سيزدهم هجري قمري)، منظومه اي به فارسي، در نبردهاي امام علي (ع) و مناقب امامان شيعه و در شمار حماسه هاي ديني است كه نيمي از آن در بحر متقارب و نيم ديگر در قالب قصيده سروده شده است و تاريخ سرودن آن بطور دقيق معلوم نيست. اين اثر در زمرۀ آثار ادب عامي و تحت تأثير انديشه ها و عواطف توده هاي مردم سروده شده است و از اين منظر، بررسي منابع تاريخي داستانهاي آن، در راستاي شناخت انديشۀ حاكم بر اذهان عموم مردم در سدۀ سيزدهم هجري درخور توجه خواهد بود. روش مطالعه: شيوۀ كار توصيفي ـ تحليلي بوده و با ابزار كتابخانه اي صورت گرفته است. پژوهشگر در اين جستار به دنبال پاسخ اين سؤال است كه آتشي داستانهاي اين جنگنامه را از چه منابعي گرفته است؟ يافته ها: شاعر در سرودن اين اثر از منابع تاريخي كهن، آيات و روايات و قصه ها و نيز برخي داستانهايي كه در بين عوام، در زمان شاعر رواج داشته، استفاده كرده است. در اين ميان، وي داستانهايي را نيز ذكر كرده كه فاقد ريشۀ تاريخي هستند و به نظر ميرسد ساخته و پرداختۀ ذهن عوام جامعه و قصه گويان باشد. نتيجه گيري: نويسنده داستانهاي مشهور تاريخي چون غزوۀ خيبر، حكايت عمربن عبدود، و مولود حضرت رسول را از منابع مختلف كهن گرفته است و داستانهاي ساختگي جنگ با ديو و اژدها را از قصه گويان و عوام اخذ كرده است.