علم‌سنجي و تجزيه‌‌و‌‌تحليل روند پژوهش‌‌ها در حوزه انقلاب صنعتي چهارم و كيفيت 4/0

هدف: پژوهش حاضر درصدد بررسي تغييرات صورت گرفته در انقلاب صنعتي چهارم، و در بخش تخصصي‌‌تر كيفيت 4/0، در سطح جهان و سازمان‌‌ها است. در واقع مي‌‌توان گفت در اين پژوهش، پژوهشگران به دنبال بررسي اين موضوع هستند كه فناوري‌‌هاي هوشمند چه تاثيري در سطح جامعه و محصولات داشته و كشورهاي پيشرفته و در حال پيشرفت چگونه به سمت هوشمندسازي حركت كرده‌‌اند. همچنين چه كشورهايي در چه زمينه‌‌هايي با يكديگر همكاري داشته و پژوهشگران و صنعتگران در كشورهاي توسعه‌‌يافته تا چه اندازه توانسته‌‌اند با كمك فناوري‌‌هاي هوشمند، سطح خود را ارتقاء دهند.روش: در اين پژوهش از روش علم‌سنجي براي دستيابي به اهداف و پاسخ به سوالات پژوهش استفاده شده است. در اين راستا، ابتدا داده‌هاي مورد نياز (مقلات، كتاب‌‌ها، دستنوشته‌ها، مقالات در حال چاپ، مقالات كنفرانسي و...) از پايگاه وب آو ساينس، بين سال‌هاي 2012 تا 2020، در حوزه صنعت4/0، فناوري‌هاي هوشمند، كيفيت 4/0 و مفاهيم مرتبط استخراج شد. تعداد اين پژوهش‌ها 4926 مورد بود. جهت تحليل داده‌ها از نرم‌افزار سايت اسپيس استفاده شد. در اين نرم‌افزار گره‌ها نشان‌دهنده نام نويسنده، مجله، كشور، كلمات كليدي و... است و پيوندها استناد يا همبستگي بين گره‌ها را نشان مي‌دهد. خروجي موردنظر از اين نرم‌‌افزار، به‌صورت شكل‌ها و جدول‌‌ها ارائه گرديد.يافته‌ها: اگرچه كشورهاي آلمان و آمريكا، اولين كشورهايي بودند كه درپي هوشمندسازي و استفاده از فناوري‌هاي هوشمند در سيستم‌‌هاي توليدي و كليه بخش‌‌هاي كشور خود هستند، اما هم‌اكنون بسياري از كشورهاي در حال توسعه مانند هند، اين فناوري‌‌ها را بيشتر مورد استفاده قرار داده‌اند. انتظار مي‌رود در آينده‌‌اي نزديك اين كشور بتواند خود را از نظر پيشرفت تكنولوژي در سطح بالايي قرار دهد. از سوي ديگر، با توجه به بررسي موضوعات داغ، در سال‌‌هاي اخير توجه بيشتر پژوهشگران به سمت استفاده از تكنولوژي‌هاي هوشمند در كاهش آلودگي محيط‌‌زيست از طريق كاهش استفاده از منابع طبيعي بوده است كه اين امر نشان‌دهنده توجه جهان به مسائل محيط‌‌زيستي است. همچنين يافته‌‌هاي پژوهش نشان مي‌‌دهد، كه در سال‌‌هاي اخير، توليد به سمت هوشمند شدن حركت كرده است و كنترل كيفيت بايد اتوماتيك و با كمك ربات‌ها انجام شود، اين امر بايد در سطحي گسترش يابد كه بتوان تمامي بخش‌‌هاي سازمان را با كمك فناوري‌‌هاي هوشمند، بهبود بخشيد، كه دستيابي به اين امر منجر به كيفيت هوشمند يا كيفيت 4/0 مي‌‌شود.نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج به دست آمده از اين پژوهش، درپي تحولات صورت گرفته در انقلاب صنعتي چهارم، فناوري‌ها به طور كلي دستخوش تغيير شدند و فناوري‌هايي مانند سيستم‌هاي سايبر- فيزيكال، چاپ سه بُعدي، بلاكچين، داده‌هاي بزرگ و... فرايندهاي توليد و ارائه خدمات را متحول ساخته‌‌اند. همچنين در سال‌‌هاي اخير بسياري از سازمان‌ها در كشورهاي در حال توسعه و توسعه‌يافته سعي كرده‌‌اند مفاهيم كيفيت4/0 را در بخش‌هاي مختلفي مانند رهبري، فرهنگ، تدوين استراتژي و... بكار گيرند و از فناوري‌هاي هوشمند، جهت كنترل كيفيت هوشمند سازمان استفاده نمايند. بنابراين، مي‌توان افق ديد پژوهش‌هاي آتي در حوزه صنعت4/0 و كيفيت4/0 را ورود به مباحثي مانند رهبري ديجيتال، فرهنگ ديجيتال، ساختار سازماني ديجيتال و... در نظر گرفت.