از «فقه» تا «حقوق اسلامي»؛ بررسي انتقادي تكوين مفهوم «حقوق اسلامي» در انديشه يوزف شاخت

«حقوق اسلامي» در ادبيات مسلمانان مفهوم نسبتا جديدي است. اين مفهوم، صورت‌بندي جديدي از فقه اسلامي ارائه مي‌دهد. يكي از بسترهاي اصلي تشكيل اين مفهوم، انديشه‌هاي مستشرقين است. يوزف شاخت از مستشرقيني است كه به تبيين چيستي «حقوق اسلامي» پرداخته‌است. پروژه فكري شاخت را مي‌توان بازآفريني مفهوم «حقوق اسلامي» دانست. «حقوق اسلامي» در انديشه شاخت، محصول بازخواني فقه در چهارچوب جامعه‌شناسي تاريخي است. سوال مقاله حاضر اين است كه اين صورت‌بندي جديد در تبيين فقه، با چه چالش‌هايي در روايي و پايايي مواجه‌است؟ مقاله حاضر تلاشي است براي توضيح چگونگي تكوين اين امر جديد در سه حوزه روش، منابع و مسائل در انديشه شاخت (نظريه، رهيافت و فرآيندهاي تحقيق) و نگاهي به برخي از ناتواني‌هاي آن در تبيين فقه اسلامي. براي پي‌جويي پاسخ‌ها، متن حاضر از روش توصيفي-تحليلي بهره برده‌است.