موانع و راهكارها براي توسعه شتر در ايران

توسعه پايدار در زمينه پرورش شتر در ايران بر سه ركن اصلي: دامپرور آگاه و توانمند، شتر سالم و پر توليد و دسترسي به مرتع مناسب استوار است. در حال حاضر پرورش شتر در ايران با چالش هاي گوناگوني مواجه است. در گذشته بدليل ديدگاه هاي ناصحيح فرهنگي، شتر جايگاه مناسبي در توليد ملي كشور پيدا نكرده بود. بطوريكه حتي در سرفصل دروس دانشگاهي نيز موضوع شتر مغفول مانده بود. ولي خشكسالي هاي طولاني، كمبود آبهاي سطحي و زير زميني و به تبع آن شوري آبها و بياباني شدن اراضي كشور، شرايط را تغيير داده و رويكردي مثبت براي پرورش و توسعه اين دام مقاوم مهيا ساخته است. از ديگر عوامل رويكرد مثبت به توسعه پرورش شتر وجود محصولات ارگانيك بويژه شير آن مي باشد كه بعنوان غذا - دارو در سطح جهاني مطرح مي باشد. بطوريكه حتي كشورهاي غربي كه شتر ندارند درصدد تاسيس واحدهاي پرورش شتر برآمده اند. مستندات ارائه شده توسط سازمان خواروبار جهاني نشان دهنده اين واقعيت تلخ است كه جمعيت شتر در ايران در حال كاهش است. بر اساس آخرين آمار اين سازمان، جمعيت شتر ايران به كمتر از يكصد هزار نفر در سال 1395 رسيده است. بر اساس مشاهدات ميداني اينجانب، شش عامل عمده در كاهش جمعيت شتر در ايران عبارتند از: مرگ و مير حاشيها (بچه شترها)، راندمان پائين توليد مثلي، عدم برنامه ريزي براي كنترل و پيشگيري بيماريهاي رايج، عدم فرهنگ سازي، فقدان نقشه راه و كشتار بي رويه. در حاليكه تمامي اين عوامل را مي توان با برنامه ريزي صحيح مديريت نمود. با استفاده از تكنولوژي هاي توليد مثل نظير تلقيح مصنوعي و انتقال رويان مي توان راندمان توليد گوشت و شير شتر را در كشور افزايش داد. در ايران بالغ بر 35 ميليون هكتار اراضي بياباني مناسب براي پرورش شتر وجود دارد. اگر براي هر نفر شتر 50 هكتار از اين اراضي در نظر گرفته شود، ايران پتانسيل پرورش هفتصد هزار نفر شتر را دارا مي باشد كه اين تعداد قادر است حداقل 300 تن شير در روز و 7500 تن گوشت ارگانيك را در سال توليد نمايد. در همين رابطه برنامه ريزي براي احيا مراتع با علوفه هاي شور پسند نيز بايد در دستور كار قرار گيرد. بطور خلاصه، با اتخاذ سياست هاي صحيح حمايتي، مديريت مراتع، توجه عالمانه به پرورش و توليدات شتر و كنترل و پيشگيري از بيماريهاي رايج و كاهش مرگ و مير حاشيها مي توان گامي موثر در افزايش جمعيت شتر كشور برداشت.