امكان‌سنجي توسعه موارد تأثير بهبود بر ميزان ديه: از جزم‌گرايي تا تفصيل

در فقه اماميه و به تبع آن در قانون مجازات اسلامي بهبود برخي آسيب هاي وارده بر تماميت جسماني اشخاص موجب كاهش ديه دانسته شده است. اين آسيب ها محدود بوده و شامل همه آسيب هاي جنايي نمي شود. پرسش بسيار حياتي كه در اين رابطه هم براي محاكم قضايي و هم براي نهادهاي متولي امر كارشناسي همچون سازمان پزشكي قانوني رخ كرده اين است كه آيا حقيقتاً تنها بهبود آسيب هاي مصرح در فقه و قانون موجب كاهش ديه مي شود يا مي توان اين تأثيرگذاري را به تمامي آسيب هاي جنايي توسعه داد؟ با تأمل در متون فقهي مي توان دو ديدگاه مستقل در اين زمينه يافت كه داير مدار نفي و اثبات جواز توسعه موارد بهبود هستند. اين نوشتار با نقد و بررسي اين دو ديدگاه، با رويكردي توصيفي – تحليلي چنين نتيجه گرفته است كه تأثير بهبود بر ميزان ديه آسيب هاي مختلف، يكسان نيست بلكه بايستي در اين زمينه قائل به تفصيل شد؛ با اين بيان كه در آسيب هايي همانند قطع عضو، زوال منافع، جراحات - غير از شجاج و غير از جائفه و نافذه - و اغلب آسيب هاي استخواني بايستي معتقد به تأثير بهبود بر ميزان ديه شد اما در آسيب هايي همانند شجاج، جائفه و نافذه و نيز تغيير رنگ پوست نمي توان بهبود را بر ميزان ديه مؤثر دانست.