ارائه مدل خودتوانمند‌سازي كاركنان بهداشت و درمان و حوزه سلامت

زمينه و هدف: خودتوانمندسازي به فرايندهايي اشاره مي‌كند كه كاركنان، خود تصميم به طي آن مي‌گيرند و به‌تبع مهارت‌ها، دانش و توانايي‌هايي كه فرد در راستاي خودتوانمندسازي كسب مي‌كند، به شكل‌گيري احساس شايستگي، معناداري، حق انتخاب، اثرگذاري و... منجر مي‌شود. بر اين مبنا، مقاله حاضر درصدد ارائه مدل خودتوانمندسازي كاركنان بهداشت و درمان و حوزه سلامت است. روش: اين پژوهش با استفاده از روش كيفي داده‌بنياد و با بهره‌گيري از ابزار مصاحبه اجرا شده است. جامعه هدف پژوهش خبرگان، استادان و مطلعان دانشگاهي در حوزه مديريت و نيز مديران دو بيمارستان منتخب با نام‌هاي «عرفان، واقع در سعادت آباد» و «عرفان واقع در نيايش» بودند. از ميان آن‌ها، ۴۰ نفر به شيوه نمونه‌گيري نظري (۲۰ نفر از مديران بيمارستاني و ۲۰ نفر از خبرگان و صاحب‌نظران علمي و دانشگاهي) انتخاب شد و جمع‌آوري اطلاعات تا مرحله اشباع و كفايت نظري ادامه پيدا كرد. يافته‌ها: «عوامل علّي» (عوامل درون و برون سازماني)، «عوامل زمينه‌اي» (محيطي مشتمل بر عوامل سازماني و اجتماعي و فرهنگي) و نيز «عوامل مداخله‌گر» (الزامات سازماني)، در بروز و ظهور خودتوانمندسازي در مراكز بيمارستاني اثرگذارند؛ از اين رو در مدلي كه به‌منظور خودتوانمندسازي كاركنان بهداشت، درمان و حوزه سلامت ارائه مي‌شود، بايد «راهبردهاي كلان مديريتي» در جهت تغيير پارادايم مديريتي، از جمله دگرگوني در ساختار، تقويت فرهنگ سازماني و... را اِعمال كرد تا شاهد پيامدها و دستاوردهاي «سازماني و فراسازماني» بود كه مشتمل است بر رشد و تعالي فردي (كاركنان)، تحول نظام اداري، رضايتمندي مديران، كاركنان و مراجعه‌كنندگان به مراكز بيمارستاني. نتيجه‌گيري: از آنجا كه خودتوانمندسازي باور فرد درباره توانايي و قدرت لازم براي اداي وظيفه است، چنانچه از سويي اين باور تقويت شود و از سوي ديگر، مراكز بيمارستاني با اِعمال روزآمدي و نيز، تلاش براي حمايت از كاركنان و حاكم‌شدن عدالت و قانونمندي در سازمان كه زمينه‌ساز استقرار شايسته‌سالاري و حاكم‌شدن ضابطه بر رابطه است، مي‌توان انگيزه‌هاي لازم براي خودتوانمندسازي را در كاركنان ايجاد كرد.