تغييرات زماني و مكاني گردوخاك در استان گلستان با استفاده از عمق نوري هواويزها و تأثيرپذيري اين استان از بيابان‌هاي تركمنستان

در اين پژوهش با هدف بررسي نحوه توزيع سالانه و فصلي گردوخاك در استان گلستان و نحوه تأثيرپذيري آن از بيابان‌هاي تركمنستان، نمودار تعداد روزهاي همراه‌با گردوخاك با استفاده از داده‌هاي AOD (داراي همبستگي 0.66 با داده‌هاي ديد افقي ايستگاه‌هاي همديدي) بزرگ‌تر از 0.5 سنجنده MODIS، در بازه زماني 2020-2000 موردمطالعه و همچنين نقشه تغييرات مكاني تعداد روزهاي همراه‌با گردوخاك بررسي شد. به‌منظور بررسي شدت تأثيرپذيري استان گلستان از بيابان‌هاي تركمنستان علاوه‌بر رهگيري مسير انتقال گردوخاك با استفاده از خروجي مدل HYSPLIT براي يك رويداد منتخب از هر فصل، تحليل همديدي توسط داده‌هاي ERA5، نيز انجام شد. شرايط همديدي در روز منتخب از هر فصل بيانگر جريانات شمالي و وزش باد قابل توجه در منطقه بياباني واقع در شرق درياي‌خزر است كه اين مطلب موجب خيزش خاك در بيابان‌هاي تركمنستان و انتقال آن مي شود و با استقرار پشته در تراز مياني وردسپهر، ماندگاري بيشتر گردوخاك رخ مي دهد. بر اساس نتايج به دست‌آمده در حقيقت دو بازه زماني با رخداد كم (سال‌هاي 2000 تا 2007 (به‌جز سال 2003) و سال‌هاي 2016 تا 2020) و يك بازه زماني با رخداد زياد (سال 2008 تا 2015) وجود دارد كه رابطه مستقيمي بين افزايش گردوخاك در بيابان‌هاي تركمنستان و استان گلستان وجود دارد. در طول دوره آماري بيشترين مقدار AOD در هفتم سپتامبر سال 2020 با مقدار 4.1 رخ داده است. رهگيري مسير انتقال گردوخاك با استفاده از خروجي مدل HYSPLIT نشان داد كه منشأ عمده گردوخاك استان از مناطق بياباني تركمنستان و خصوصاً بيابان هاي بالكان مي باشد.