توليد بيوكمپوست غني شده از پسماندهاي برنج به روش‌هاي بيوتكنولوژيك در سطح پايلوت

هدف: ساليانه در جهان ميليون‌ها تن پسماند كشاورزي توليد مي‌شود كه با وجود پتانسيل استفاده در صنايع مختلف، در بسياري از نقاط دنيا كاربرد خاصي پيدا نكرده‌اند. براي نمونه از 1150 ميليون تن كاه و كلش برنج توليدي، 80 درصد آن سوزانده مي‌شود كه سوزاندن يك تن آن باعث توليد 2/2 -2 كيلوگرم انواع گازهاي گلخانه‌اي و ساير آسيب‌هاي زيست محيطي مي‌شود. استفاده از ريزجانداران داراي فعاليت هيدرولازي بالا در راستاي تبديل پسماندها به كمپوست، يكي از روش‌هاي جايگزين سوزاندن به شمار مي‌رود. در تحقيق حاضر پس از جداسازي، خالص‌سازي و غربال فعاليت آنزيمي قارچ Thermoascus aurantiacus و Trichoderma sp و باكتري‌هاي Bacillus licheniformis، Nocardiopsis alba، B. subtilis در كنار بهينه‌سازي ساير افزودني‌ها، امكان توليد كمپوست از كاه و كلش برنج بررسي شد.مواد و روش‌ها: يك سويه قارچي و سه سويه باكتري به عنوان سويه‌هاي برتر از توده كمپوست ديگري جداسازي و توان هيدرولازي آنها روي محيط‌هاي اختصاصي ارزيابي شد. توليد كمپوست با بهينه‌سازي مواد افزودني به همراه دو پروه ميكروارگانيسم شامل M1 (Bacillus licheniformis، Nocardiopsis alba، B. Subtilis و قارچ Thermoascus aurantiacus) و M2 (Bacillus licheniformis، Nocardiopsis alba، B. subtilis و قارچ Trichoderma sp.) در قالب 8 تيمار با 3 تكرار به مدت 8 هفته انجام شد. خصوصيات فيزيكوشيميايي تغييرات دما، pH، EC، نسبت C/N، ميزان فلزات سنگين و عناصر غذايي، ميزان سميت و تاثير بر روي رشد گندم در طي هشت هفته بررسي شد.نتايج: بررسي‌ها نشان داد سويه قارچي T. aurantiacus و سه سويه باكتري Bacillus licheniformis، Nocardiopsis alba، B. Subtilis بيشترين فعاليت آنزيمي در تجزيه زايلان، سلولز، ليگنين و نشاسته داشتند. تيمار G (واجد كود مرغي وM1) سبب افزايش معني‌دار دماي توده كاه و كلش برنج تا 69 درجه سلسيوس و همچنين كاهش معني‌دار نسبت C/N به ميزان 73/48 درصد در فرآيند توليد كمپوست(در سطح پايلوت) شد. آزمون شاخص جوانه‌زني نشان داد تيمار G هيچ گونه سميت گياهي روي بذر مدل نداشته و بيشترين تاثير مثبت را بر روي شاخص‌هاي رشد گندم به ويژه شاخص سطح برگ و شاخص سطح ويژه برگ نسبت به شاهد داشت. همچنين آناليز خصوصيات فيزيكوشيميايي تيمار G با استاندارد ملي توليد كمپوست همخواني داشت.نتيجه‌گيري: با توجه به مقايسه تيمارهاي واجد ميكروارگانيسم و فاقد آن مشخص شد توان هيدروليزي T. aurantiacus داراي بيشترين تاثير مثبت بر خواص فيزيكوشيميايي به ويژه كاهش نسبت كربن به نيتروژن كمپوست داشته و مي‌تواند به عنوان افزودني تجاري در توليد كمپوست در نيل به كاهش زمان توليد و افزايش كيفيت محصول نهايي مطرح شود.