ارزيابي ترجمۀ بنگالي شاهنامۀ فردوسي از منيرالدين يوسف

شاهنامه فردوسي يكي از بزرگ‌ترين حماسه‌هاي جهان است كه در سرزمين ايران، حدود هزار سال پيش به زبان فارسي سروده شده و همچنان يكي از بزرگ‌ترين متن‌هاي حماسي دنيا به شمار مي‌رود. تعداد كمي از آثار ادبي جهان به اندازه شاهكاري چون شاهنامۀ فردوسي، مورد توجه مردم جهان قرار گرفته‌اند. اين شاهكار عظيم تا كنون به بيش از سي و پنج زبان جهان ترجمه شده است. منيرالدّين يوسف (1919-1987م.)، مصنّف ادبيات جديد بنگالي و مترجم مشهور بنگلادش، متن كامل شاهنامه را در شش جلد، به زبان بنگالي ترجمه كرده است. نكتۀ قابل توجه اين كه يوسف، بسيار مراقب بوده تا وزن شعري شاهنامۀ اصلي را در ترجمه خود حفظ كند؛ يعني اين يك نثر معمولي نيست، بلكه وزن شعر آزاد در ترجمۀ هر سطر از اين حماسۀ عظيم وجود دارد. يوسف حتي توضيحات مربوط به اسامي شخصيت‌ها را به درستي ترجمه كرده است. شخصيت‌هاي معروفي مانند رستم و سهراب نيز در ترجمه او به خوبي مورد توجه قرار گرفته اند. با خواندن اين متن ترجمه شدۀ شاهنامه، به نظر مي رسد كه ما شعر يك شاعر حماسي بنگالي را مي‌خوانيم. گرچه شاهنامۀ فردوسي به زبان هاي گوناگون جهان ترجمه شده، اما كار منيرالدّين يوسف نمونۀ بارز يكي از بهترين ترجمه هاي شاهنامۀ فردسي در جهان شمرده مي شود. هدف از اين نوشتار، معرّفي منيرالدّين يوسف، اديب و مترجم بنگالي، و بررسي عملكرد او در ترجمۀ شاهنامۀ فردوسي است.