بررسي تأثير و تأثُّر رمان كولي‌ها و لولي خنده‌‌فروش بر اساس نظريۀ زيبايي‌شناسي تأثير كلاديو گيين

واكاوي آثار ادبي ملل مختلف و كشف رابطه‌ تأثير و تأثُّر، در پرتو مطالعات تطبيقي ادبيات، لذت حاصل از خوانش و نقد آن را مضاعف مي‌كند. رمان لولي خنده‌فروش، نوشته‌ علي اكبركرماني‌نژاد و رمان كولي‌ها (1968) نوشته‌ زاهاريا استانكو (Zaharia Stancu)، ضمن الهام و سرچشمه گرفتن از فرهنگ كولي‌ها، با اتكا به سبك واقع‌گرايي اجتماعي، روايتي جذاب و دل‌نشين از زندگي آن‌ها را نشان مي‌دهد. هدف پژوهش حاضر، كشف تأثير و تأثُّر دو متن روايي-داستاني، بر بنياد نظريۀ «زيبايي‌شناسي تأثير» (The Aesthetic of Influence) كلاديو گيين (Claudio Guillen) است. روش پژوهش حاضر، اسنادي-كتابخانه‌اي با رويكرد تطبيق نشانه‌هاي تأثير است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه استانكو و كرماني‌نژاد، با تكيه بر مباني رئاليسم اجتماعي، در بازتاب جلوه‌هاي فرهنگي و اجتماعيِ زندگي كولي‌ها، تصويري واقعي از فقر و فرودستي، تبعيض قوميتّي و نژادي، آوارگي و سرگشتگي، ديگربودگي و بي‌عدالتي‌ حاكم بر زندگي آنان را ترسيم كرده‌اند. گزينش متناظر شخصيت‌هاي داستاني، تناظر در پيرنگ روايت، درونمايه‌ متناظر تحقيرشدگي و تبعيض قوميّتي، مقدمه‌چيني و توصيف‌هاي آغازين همسان، فضاسازي‌هاي متناظر داستاني و همانندي عنوان رمان‌ها، فرضيه‌ تأثير و تأثُّر دو اثر را تقويت مي‌كند. از وجوه خلاقيت كرماني‌نژاد در روايت‌پردازي، مي‌توان به بن‌مايه‌ پُررنگ رمانتيك داستان، فضاسازي‌هاي بومي و ملموس، بهره‌گيري از سبك جريان سيّال ذهن در بخش‌هايي از رمان، تعدد راوي، ساختار دو بخشي رمان و بهره‌گيري از شيوه‌ گذشته‌نگر دروني، اشاره كرد.