تعيين مناطق بحراني وقوع زمين لغزش مبتني بر GIS با استفاده از شاخص Ord-Getis، مطالعه موردي: حوضه آبريز قرناوه، استان گلستان

زمين لغزش به عنوان يكي از خطرات مهم طبيعي، ضمن آسيب رساندن به زير ساخت ها، باعث ايجاد خسارت هاي اقتصادي، اجتماعي و جاني فراوان مي شود. در همين راستا، تعيين پهنه هاي بحراني وقوع زمين لغزش مي تواند در برنامه ريزي كاهش خسارات مورد استفاده قرار گيرد. پژوهش حاضر با هدف تجزيه و تحليل و شناسايي نقاط داغ وقوع زمين‌لغزش با استفاده از آمار مكاني و الگوريتم Getis_Ord در حوزه آبريز قرناوه استان گلستان برنامه‌ريزي شده است. در اين راستا، فراواني وقوع زمين‌لغزش براساس طبقات شيب، جهت جغرافيايي، كاربري اراضي، نوع خاك و انواع ويژگي‌هاي پهنه‌هاي لغزشي مورد تحليل قرار گرفته است. در تعيين نقاط داغ و مناطق بحراني، معيارهاي مساحت، طول، عرض، عمق و ارتفاع پرتگاه مبناي تحليل‌هاي مكاني در نظر گرفته شده است. نتايج نشان داد كه نقاط داغ وقوع زمين‌لغزش در محدوده شرقي منطقه مطالعاتي قرار گرفته‌اند كه در طبقات ارتفاعي بالا، كاربري اراضي مرتعي و شيب بالا واقع شده است. براساس يافته‌هاي پژوهش، اراضي مرتعي و جنگلي، خاك‌هاي بادي يخچالي لسي و طبقه شيب 18 تا 25 درصد و جهت جغرافيايي شمالي بيش‌ترين تعداد وقوع زمين‌لغزش را به خود اختصاص داده‌اند. هم‌چنين، نقاط وقوع زمين‌لغزش غيرمعني‌دار از نظر آماري با استفاده از روش Getis_Ord و براساس معيار مساحت زمين‌لغزش در مناطق مياني و پايين‌دست حوزه آبريز مورد مطالعه قرار دارد. تعيين نقاط بحراني وقوع زمين‌لغزش و نيز تعيين عوامل مؤثر بر آن از طريق تحليل نقشه‌هاي مكاني در بستر GIS امكان تعيين آستانه‌هاي موثر بر وقوع زمين‌لغزش را فراهم مي‌نمايد. تجزيه و تحليل نقاط بحراني وقوع زمين‌لغزش مي‌تواند به‌عنوان مبناي برنامه‌ريزي مكاني، شناسايي مناطق بحراني و كاهش خطر مدنظر قرار گيرد. رويكرد مورد استفاده در ارزيابي خودهمبستگي مكاني مخاطرات طبيعي كاربرد دارد و در تلفيق با پهنه‌هاي مستعد خطرات چندگانه محيطي مي‌تواند مبناي پيش‌بيني شدت خطر و خسارت در آينده قرار گيرد.