ارزيابي و پهنه بندي خطر سيلاب ناگهاني در حوضه آبريز اوجان چاي با استفاده از مدلMFFPI

سيلاب به عنوان يكي از مخرب ترين حوادث طبيعي باعث وارد آمدن خسارات عظيم جهاني، مالي و اتلاف منابع در سراسر جهان مي شود. منشا بسياري از سيلاب ها به ويژه در مناطق خشك و نيمه خشك بارش هاي رگباري و تعاملات خصوصيات توپوگرافي، ژئومورفولوژيكي و زمين شناسي است. حوضه آبريز اوجان چاي يكي از اين حوضه هاست. هدف پژوهش حاضر ارزيابي و پهنه بندي مناطق مستعد سيلاب ناگهاني در حوضه براساس خصوصيات فيزيوگرافيك با بهره گيري از مدل شاخص پتانسيل سيلاب ناگهاني تصحيح شده (MFFPI) است. ابتدا بوسيله پارامترهاي شيب ، تراكم جريان ، بافت خاك ، انحناي دامنه، كاربري اراضي و نفوذپذيري زمين و از طريق وزن دهي لايه ها، نقشه پتانسيل سيلاب ناگهاني تهيه شد. سپس بين پارامتر ها و نقشه پتانسيل سيلاب ناگهاني آزمون همبستگي اسپيرمن و رگرسيون خطي چند متغيره برقرار گرديد و بر اساس نتايج آزمون هاي آماري و پارامتر هاي با تاثير گذاري بيشتر نقشه نهايي پتانسيل سيلاب ناگهاني تهيه شد. طبق كناطق حاصل از هر دو نقشه، توزيع فضايي پهنه هايي پتانسيل حطر سيلاب ناگهاني از شرايط توپوگرافي حوضه آبريز تبعيت مي كند. مناطق با پتانسيل خطر كم و خيلي كم در مناطق كوهستاني قرار گرفته اند كه اين سطوح به دليل شيب زياد براي انباشت و تجمع آب مناسب نيستند. نواحي داراي پتانسيل خطر زياد تا خيلي زياد سيلاب ناگهاني در مناطق هموار و اطراف بستر رودخانه اوجان واقع شده اند، زيرا اين نواحي به دليل شرايط توپوگرافي (شيب كم) نسبت به انباشت و تجمع آب مستعد هستند. با در نظر گرفتن نوع خاك، ويژگي هاي توپوگرافي، و اقليم نيمه خشك، تغييرات هيدروژئومورفولوژي تاشي از دخالت هاي انساني در تغييرات كاربري اراضي و بر هم زدن شيب طبيعي دامنه ها زياد بوده است كه نتايج حاصل از آزمون هاي آماري تاييد كننده اين امر (تاثير شيب و كاربري اراضي) است و اين تغييرات علاوه بر پتانسيل خطر سيلاب ناگهاني در حوضه، پتانسيل وقوع مخاطرات ديگري را هم در منطقه دنبال دارد.