مباني الهياتي مدينۀ فاضلۀ سهروردي

سهروردي با تدوين حكمت اشراق و تأسيس مكتب اشراقي، در عرصه انديشه ايراني و اسلامي تحول ايجاد كرد. حكمت و انديشه اشراقي سهروردي، كه مجموعه آثار و افكار فلسفي و عرفاني سهروردي را دربرمي‌گيرد، در كتاب حكمة الاشراق او به نحو احسن نمايان شده است. سهروردي مانند فارابي در باب مدينه فاضله اثر مستقلي تأليف نكرده، ولي درمورد حاكم مطلوب و حقّ حاكميت سخناني گفته است. همچنين در آثار تمثيلي خود، بيش از هر چيز به نكاتي اخلاقي اشاره كرده كه مي‌توانند افراد يك جامعه را به سوي رستگاري ببرند. فلسفه سهروردي بر پايه اصالت نور استوار شده كه نشان مي‌دهد او به حكماي ايران باستان نظر داشته است. همچنين سهروردي بارها به خسروانيون و حكماي فاضل ايران باستان چون زرتشت و كيخسرو اشاره كرده و مثلاً در باب سياست و دولت، حكومت كيخسرو را حكومت مطلوبي دانسته است. ركن ديگر انديشه سهروردي كتاب و سنت اسلامي است و از اين رو، نظرش درباره حكومت و حاكم، با آموزه‌هاي اسلامي مطابقت دارد. ضمن اينكه او خود را وامدار حكماي الهي يونان مانند فيثاغورس و افلاطون و ساير حكماي الهي جهان مانند هرمس دانسته و بسياري از آراي حكماي سلف خود مانند فارابي و ابن‌سينا را هم اخذ كرده است؛ بنابراين مي‌توان احتمال داد كه او در بسياري از جهات درمورد مدينه فاضله و ويژگي‌ها و شرايط حاكم آن با فارابي هم‌رأي باشد.