ارزيابي «مقام گردآوري و داوري» و «روش خاص و عام» در روش‌شناسي حكمت متعاليه

فهم حكمت متعاليه به‌عنوان دستگاه نظام‌وار هستي‌شناسي و احاطه به عرصه‌هاي پژوهش‌شده آن نيازمند توجه به مباني و نوع روش‌شناسي حاكم بر آن است. حكمت متعاليه فلسفه‌اي اسلامي است كه شهود و متن ديني و عرفان نظري در آن حضور دارد و آگاهي از روش‌شناسي آن ضروري‌تر به نظر مي‌رسد. هدف اين مقاله گره‌گشايي از ابهام‌ها و پاسخ به پرسش‌هايي است كه محقق فلسفۀ اسلامي، به‌خصوص در حكمت متعاليه، با آن‌ها روبرو مي‌شود و آن‌ها را در تعارض با هويت فلسفي حكمت متعاليه مي‌بيند. منشأ اين ابهام‌ها و پرسش‌ها انديشه‌هاي مبتني‌بر شهودِ خود فيلسوف يا شهود عارفان يا متن ديني است. در اين مقاله، ضمن تحليل و ارزيابي دو تبيين از روش‌شناسي حكمت متعاليه، يعني مدعاي «مقام گردآوري و داوري» و مدعاي «روش خاص و روش عام»، تبييني ارائه كرده‌ايم كه بتواند اين اقوال را با هم سازگار كند و به سؤالات پژوهشگر در حكمت متعاليه و روش‌شناسي آن پاسخ دهد.