بررسي رويكرد عرفاني به جريان عاشورا با تأكيد بر منظومه زبدة الاسرار

نوع نگاه و باور و احوالات امام حسين (ع) در واقعه عاشورا، جدا از رويكردهاي حماسي و عاطفي و سياسي، گفتمان فراگير ديگري نيز دارد كه در اشعار عارفاني چون صفيعلي‌شاه به زيبايي جلوه‌گر شده و تأمين‌كنندۀ سُرور و عزت جريان حسيني است، نه حزن و ذلت. در اين پژوهش، ضمن تبيين نگاه تأويلي صفيعلي‌شاه، سرايندۀ زبدة الاسرار، و تطبيق نظر او با بعضي از روايات حضرات معصومين (ع)، قيام عاشورا از منظر عرفان اسلامي بررسي شده است. اين ديدگاه عاشورائيان را در قلۀ فتح انساني ترسيم مي‌كند و در واقع جهان عاشقانه‌اي به تصوير مي‌كشد كه با خنجر و تيغ و تير تزئين شده است و در آن، معشوق با بلا و رنج شيدايان كوي خود را مست مي‌كند. با تغيير در برداشت از يك حادثه، مي‌توان احساسات برآمده از آن حادثه را متحول ساخت. به تعبيري ديگر، احساساتِ برآمده از ادراكات آدمي با تحول و تبديل به يك بينش ظريف‌تر، عواطف انساني را عوض مي‌كنند. اين نگاه معناگرايانۀ صفيعلي‌شاه به شاگردان او همچون عمان ساماني سرايت كرد و او اثري فاخر با عنوان گنجينه اسرار پديد آورد.