تحليل فقهي‌ـ حقوقي ماهيت و موضوع ضمان در اسناد تجاري (مطالعۀ تطبيقي در حقوق ايران، حقوق نوشته، و كامن‌لا)

ماهيت و موضوعِ ضمان در اسناد تجاري از مسائل مورد اختلاف نظام‌هاي حقوقي تابع كنوانسيون‌هاي ژنو و نظام‌هاي كامن‌لايي است كه موجب شده احكام و آثار اين ضمانت در سيستم‌هاي حقوقي مختلف متفاوت باشد. در حقوق ايران، در مورد ماهيت و چيستي موضوع ضمان و مسائل ناشي از آن، همانند امكان مطالبۀ خسارت تأخير تأديه از ضامن، اختلاف‌نظر وجود دارد. بر اساس نتايج اين پژوهش، اثر اصلي ضمانت در سند تجاري ايجاد تعهد مستقل براي ضامن با وجود بقاي دين در ذمۀ مديون اصلي است و موضوع تعهدِ ضامن «تأديه شدن ورقۀ تجاري» است كه في‌نفسه ارزش مالي دارد. اين موضوع با امتناع يا قصور متعهد اصلي در پرداختِ ورقۀ تجاري از دستِ داين مي‌رود و در نتيجه بر عهدۀ كسي كه وقوع آن را تضمين كرده است قرار مي‌گيرد و آن‌گاه ذمۀ ضامن به «قيمت الاداء»، كه معادل ارزش دين است، مشغول مي‌شود و در فرض عدم تأديۀ وجه سند تجاري از سوي متعهد اصلي سند تجاري ضامنِ او بايد بها و ارزش دين را به قيمتِ روز اَداء پرداخت كند كه در شرايط تورمي شامل اصلِ مبلغ اسمي دين و خسارت كاهش ارزش آن مي‌شود.