تحليل راهبردهاي توسعه‌ي كسب و كارهاي بخش كشاورزي (مطالعه شهرستان كرج)

مقدمه و هدف: كشاورزي به عنوان ركن اصلي توسعه اقتصادي، سهم بسزايي در توليد ناخالص داخلي و اشتغال ‌آفريني كشور دارد. فرآيند پايداري بخش كشاورزي در شاخص‌هاي اقتصادي، منوط به برنامه‌ريزي راهبردي كسب و كارهاي كشاورزي براساس ظرفيت‌ ها و محدوديت ‌هاي هر منطقه است. براي ساماندهي اين فرآيند در راستاي اهداف برنامه ششم توسعه و اجراي مفاد قانون بهبود فضاي كسب و كار و قانون افزايش بهره‌وري بخش كشاورزي و منابع طبيعي، مهندسي كسب و كارها و فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري در بخش كشاورزي ضروري است. از اين‌رو هدف تحقيق حاضر تحليل راهبردي توسعه كسب و كارهاي بخش كشاورزي شهرستان كرج و شناسايي اولويت‌هاي توسعه‌ي كسب و كارها است. مواد و روش‌ها: تحقيق حاضر از لحاظ هدف، كاربردي و از نظر گردآوري داده‌ها پيمايشي است و از ابزار مصاحبه و پرسشنامه نيمه‌ساختارمند براي جمع‌آوري اطلاعات استفاده كرده است. داده‌هاي لازم از تعداد 10 نفر از دانشگاهيان و صاحب‌نظران بخش دولتي و 10 نفر از كارآفرينان و فعالان بخش خصوصي كشاورزي استان به عنوان پنل نخبگان، جمع‌آوري گرديد. در اين مطالعه براي معرفي راهبردهاي توسعه كسب و كارها از مدل SWOT استفاده شد. همچنين باتوجه به ويژگي‌ها، ظرفيت‌ها و محدوديت‌هاي طبيعي، اقتصادي و اجتماعي، اولويت‌بندي كسب و كار و فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري در بخش كشاورزي شهرستان كرج معرفي شد. يافته‌ها: در اين پژوهش مهمترين نقطه قوت مناسب بودن اقليم منطقه و تنوع آن و خاك حاصلخيز و مناسب كشاورزي ، قوي‌ترين نقطه ضعف در تغيير كاربري و خرد شدن اراضي ، ارزشمندترين فرصت پتانسيل تجاري‌سازي طيف متنوعي از سبد محصولات كشاورزي و در نهايت تمايل به ساخت و ساز به علت ارزش افزوده بالاي اراضي به عنوان مهمترين تهديد اصلي توسعه كسب‌ و كارهاي كشاورزي از ديدگاه صاحب نظران معرفي شد. مقايسه فضاي دروني (مجموع ميانگين نقاط قوت و ضعف) و بيروني (مجموع ميانگين فرصت‌ ها و تهديدها) توسعه كسب و كارهاي كشاورزي شهرستان كرج، نشان داد كه فضاي محيط دروني و بيروني، به ترتيب داراي ضريب نهايي 2/603 و 1/792 مي‌باشد. به عبارتي در محيط دروني، نقاط قوت و در محيط بيروني تهديدها غالب هستند. طبق نتايج در اين شرابط، راهبردهاي رقابتي (ST)، براي توسعه ‌ي كسب و كارهاي بخش كشاورزي شهرستان كرج توصيه شد. براين اساس اصلاح و اعمال قوانين تغيير كاربري اراضي و جلوگيري از ويلاسازي در مناطق كشاورزي ، تمركز بر توسعه‌ي كسب و كارهاي كشاورزي مانند صنايع تبديلي و تكميلي در مقياس كوچك و متوسط و اتخاذ رويكرد توليد محصولات خاص و با ارزش افزوده بالا خصوصاً ترويج و توسعه توليد محصولات سالم و ارگانيك مهمترين راهبردهاي توسعه كسب و كارهاي بخش كشاورزي شهرستان كرج مي‌باشد. نتيجه‌گيري: بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش مشخص شد كه انتخاب راهبردهاي توسعه و همچنين اولويت ‌هاي كسب و كاري بايد متناسب با شرايط و وضعيت منطقه باشد. برهمين اساس ايجاد يا توسعه كسب و كارهايي در حوزه‌ هاي صنايع تبديلي و تكميلي كوچك و متوسط مقياس، شهرك‌ هاي كشاورزي، دامپروري و مدرن گلخانه‌اي، واحدهاي خدمات دانش‌بنيان آزمايشگاهي، استانداردسازي، گواهي كيفيت، برندسازي، توليد بذور سبزي و صيفي و محصولات زراعي و بوم‌ گردي و گردشگري كشاورزي پيشنهاد شد.