ارزيابي اثر متغيرهاي اب و هوايي دما و بارش بر توليد مركبات استان مازندران با رويكرد توسعه اشتغال روستايي

مقدمه و هدف: ايجاد اشتغال پايدار در بخش كشاورزي از چالش‌هاي مهم اقتصادي و اجتماعي مي‌باشد. با توجه به وابستگي بسيار زياد بخش كشاورزي به شرايط آب و هوايي، بررسي اثر تغيير اقليم بر اقتصاد اين بخش و توسعه اشتغال روستايي از اهميت ويژه‌اي برخوردار مي‌باشد. در همين راستا اين پژوهش با هدف بررسي اثر تغيير اقليم بر اقتصاد توليد مركبات در استان مازندران به‌كمك رهيافت ريكاردين انجام شد. مواد و روش‌ها: متغيرهاي اقليمي مورد مطالعه در اين پژوهش شامل داده‌هاي دما و بارش سالانه استان مازندران در سال‌هاي 1379 تا 1396 بودند كه اين اطلاعات از سازمان هواشناسي كشور دريافت شد. مناطق مورد مطالعه هفت ايستگاه هواشناسي شامل آمل، بابلسر، قراخيل، نوشهر، رامسر، ساري و سياه‌بيشه بودند. دو محصول پرتقال و نارنگي با بيشترين سطح زير كشت، به‌عنوان مهمترين محصولات مركبات در نظر گرفته شدند. متغير اقليمي دماي كمينه، دماي بيشينه و بارش ماهانه با دوره پايه 2000 تا 2017 (1396-1379) براي دوره‌هاي 2050 و 2080 و سه سناريو خوشبينانه (RCP2.6)، متوسط (RCP4.5) و بدبينانه (RCP8.5) ريزمقياس نمايي شدند. يافته‌ها: در توليد پرتقال، تغييرات دما و بارش ميانگين سالانه در سه سناريو در سال 2050 به‌ترتيب سبب افزايش 13/4، 14/5 و 25/2 درصدي و در سال 2080 به‌ترتيب سبب افزايش 14/3، 27/8 و 29/1 درصدي درآمد خالص در مقايسه با ميانگين درآمد خالص در دوره پايه شد. در توليد نارنگي نيز، مقدار درآمد خالص كشاورزان در اين سه سناريو در سال 2050 به‌ترتيب 5/2، 6/7 و 17/7 درصد و در سال 2080 به‌ترتيب 6/2، 15/0 و 29/2 درصد افزايش داشت. نتيجه‌گيري: به‌طور كلي نتايج حاصل از بررسي اثر تغيير اقليم در سال‌هاي 2050 و 2080 نشان داد، اثر تغيير متغيرهاي اقليمي بر درآمد خالص هر دو محصول مثبت بود. در نتيجه، نتايج تغيير اقليم نشان‌ دهنده افزايش درآمد خالص حاصل از توليد مركبات و در راستاي آن ايجاد يك روند مثبت در توسعه اشتغال‌زايي توليد مركبات طي سال‌هاي 2050 و 2080 مي‌باشد.