چگونگي تعامل ابن ابي داود سجستاني با مناقب امام علي(ع)

ابوبكر عبدالله بن ابي‌‌داوود سجستاني (م316ق)، محدث سرشناس اهل سنت، به سبب رفتار ناهمگون خود، گاه حافظ، فقيه، ثقه و گاهي نادان، كذاب و ناصبي خوانده شده است. از طريق او كه در اسناد بسياري از روايات فريقين ازجمله اسناد روايات شيخ صدوق، مفيد، طوسي و سيد مرتضي قرار دارد، اخبار قابل‌توجهي در زمينۀ مناقب امام علي(ع) وارد شده است. با وجود اين، گزارش‌هاي شاذ او چون نقل خبر سيلي‌‌زدن امام علي(ع) به همسران پيامبر(ص) زمينه‌ساز اتهام وي به ناصبي‌بودن است. چگونگي اعتبار رجالي سجستاني و تعامل او با منقبت‌‌هاي امام علي(ع) پرسش‌هاي مقالۀ حاضرند. او نزد عموم اهل حديث ثقه بوده و برخي رجاليان ازجمله شماري از دانشمندان معاصر شيعه او را نااهل و دشمن دانسته‌‌اند. بررسي و تحليل كارنامۀ ابن ابي‌‌داوود نشان مي‌‌دهد كه وي همانند عموم اهل حديث در مواجهه با اخبار ناهمگون مناقب از علاج تعارض آن‌ها بازمانده و برخلاف انتظاري كه از محدثي چون او مي‌‌رود، شمار محدودي از مناقب پرشمار امام علي(ع) را نقل كرده است كه دستِ‌كم، بخشي از آن به منظور خنثي‌‌سازي اثر نقل‌‌هاي طعن‌‌آميز او و درجهت تبرئۀ وي از اتهام به نصب اظهار شده است.