بررسي سبكي معدن‌الجواهر اثر ملا طرزي دهلوي

دولت‌خان ملّا طرزي گوالياري يا دهلوي (قرن يازدهم)، شاعر و نويسندۀ پارسي‌گوي شبه‌قارۀ هند است كه مهم‌ترين اثر او كتاب معدن‌الجواهر است. اين اثر تاكنون تصحيح نشده و به‌صورت نسخه‌خطي نگهداري مي‌شود. مضمون اين كتاب مسائل اخلاقي است كه در قالب حكايات بيان شده‌اند. اين اثر منثور به شيوۀ گلستان سعدي در هفده باب به نگارش درآمده است. در اين كتاب بعد از ستايش خداوند و نعت پيامبر اكرم، به مسائل اخلاقي و تربيتي پرداخته شده است. در تحقيق حاضر كه به روش توصيفي‌- تحليلي و با استفاده از ابزار كتابخانه‌اي انجام شده است، نگارندگان به بررسي سبك كتاب معدن‌الجواهر پرداخته‌اند. نتيجۀ تحقيق نشان مي‌دهد بسياري از تعابير عاميانه و الفاظ كوچه‌بازاري در كلام دولت‌خان راه يافته است. وجود اصطلاحات صوفيانه و عرفاني، نشانۀ علاقۀ طرزي به عرفان است. در حيطۀ زباني، كاربرد انواع واژه‌هاي عربي، تركيبات و عبارات كهن و ساختار دستوري كهن ديده مي‌شود. در بررسي ادبي اثر، وجود انواع صور خيال، اعم از تشبيه، استعاره، مجاز و كنايه، بيانگر توانايي نويسنده در پيروي از سعدي شيرازي است.