سازمان همكاري شانگهاي و ديپلماسي اقتصادي ايران در آسياي مركزي؛ تبييني از منظر ظرفيت‌ها و چالش‌ها

تعميق روزافزون آثار ناشي از جهاني شدن سبب شده تا كشورها كسب دستاوردهاي اقتصادي را از رهگذر نگاه منطقه‌گرايانه و ظرفيت‌هاي ناشي از آن دنبال كنند. اهميت اقتصادي منطقه آسياي مركزي همچون نفت و گاز، خطوط لوله، كالاها و بازار مصرفي و صنايع مونتاژ و تأثيرگذاري سازمان همكاري شانگهاي بر روندهاي اين منطقه سبب شده تا ديپلماسي اقتصادي ايران ناگزير از توجه به آن باشد. پژوهش حاضر با طرح اين پرسش كه ديپلماسي اقتصادي ايران در آسياي مركزي از رهگذر سازمان همكاري شانگهاي با چه ظرفيت‌ها و چالش‌هايي مواجه است؟ با اتكا به روش توصيفي - تبييني معتقد است كه سازمان همكاري شانگهاي فراتر از يك سازمان مي‌تواند نقش مهمي در ديپلماسي اقتصادي ايران در منطقه آسياي مركزي داشته باشد و اين امر در گرو شناخت ظرفيت‌ها و تقويت آنها و واكاوي چالش‌ها و كاهش آثار آنهاست. يافته‌هاي پژوهش حاضر نشان مي‌دهد كه ظرفيت‌هايي همچون فراگيري سازمان از حيث اعضا در منطقه، عملكرد سازمان در راستاي تحقق سياست نگاه به شرق ايران و تعريف ساختارهاي نوين مبتني‌بر همكاري اقتصادي در سازمان مي‌تواند به اهداف ديپلماسي اقتصادي ايران كمك كند. در مقابل، محورهايي مانند رويكردهاي امنيتي حاكم بر سازمان و ساختار غيراقتصادي، مداخلات قدرت‌هاي فرامنطقه‌اي و تأثير آن بر محدودسازي كنش‌هاي غيرامنيتي سازمان و در نهايت رويكرد توأم با ترديد برخي اعضا نسبت به رفتارهاي بين‌المللي ايران مهمترين چالش‌هاي فراروي ديپلماسي اقتصادي ايران در مسير اين نهاد است.