پاسخ نهال بنه به تلقيح با ميكروارگانيسم‌ها در دو سطح رطوبتي در گلخانه

بنه (Pistacia atlantica var. mutica Rech. f.) يكي از گونه‌هاي درختي مهم در جنگل‌هاي ايران محسوب مي‌شود كه در سال‌هاي اخير با چالش‌هاي زيادي براي احياي طبيعي خود مواجه شده است. در اين پژوهش اثر متقابل قارچ Funneliformis mosseae، كود زيستي مايكوروت و باكتري Pseudomonas fluorescens روي نهال بنه در دو تيمار رطوبتي 100 درصد ظرفيت زراعي به‌عنوان تيمار بدون تنش و 50 درصد ظرفيت زراعي به‌عنوان تيمار تنش خشكي بررسي شد. براساس نتايج، كاهش رطوبت خاك موجب كاهش رشد (قطر، وزنِ تر و خشك اندام هوايي و وزنِ تر ريشه) نهال بنه شد. برهمكنش قارچ‌هاي ميكوريزي و باكتري حل‌كنندۀ فسفات روي رشد نهال و همچنين محتواي كلروفيل، كاروتنوئيد و پرولين برگ در سطح 5 درصد معني‌دار بود. بيشترين ارتفاع ساقه به تيمار تركيبي Funneliformis mosseae و Pseudomonas fluorescens (24.54 سانتي‌متر) در تيمار بدون تنش و كمترين ارتفاع به تيمار شاهد (8.8 سانتي‌متر) در شرايط تنش خشكي تعلق داشت. محتواي پرولين در نهال‌هاي تلقيح‌شده با قارچ Funneliformis mosseae در حضور باكتري بيشتر از تيمارهاي ديگر بود (8.87 ميكرومول بر گرم) و اين تيمار در كاهش علائم تنش خشكي نسبت به تيمارهاي ديگر مؤثرتر واقع شد. در شرايط بدون تنش، حضور باكتري Pseudomonas fluorescens به‌تنهايي موجب بهبود رشد نهال‌ها نشد؛ اما در تعامل با قارچ ميكوريزي و همچنين در زمان كاهش رطوبت خاك اثرهاي مثبت آن بر رشد نمايان شد. در اين پژوهش مشاهده شد كه نهال‌هاي ميكوريزي و باكتريايي نسبت به نهال‌هاي شاهد از رشد بهتري برخوردار بودند و ميكروارگانيسم‌ها اثري مشابه آبياري بر برخي مشخصه‌هاي رويشي داشتند، اما به‌منظور تأييد نتايج حاضر، آزمايش‌هاي تكميلي مشابه در نهالستان و رويشگاه طبيعي روي نهال بنه با اعمال سطوح آبياري مختلف ضروري به نظر مي‌رسد.