مقايسه سرزندگي تحصيلي، جو عاطفي خانواده و انگيزش تحصيلي در دانش‌آموزان ممتاز و عادي

مقدمه: يكي از مهم ترين نگراني هاي حيطه روانشناسي مدرسه، فهم چگونگي تلاش دانش آموزان براي رسيدن به موفقيت تحصيلي است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقايسه جو عاطفي خانواده، انگيزش و سرزندگي تحصيلي در دانش‌ آموزان ممتاز و عادي انجام شد. روش: روش پژوهش علي- مقايسه اي بود. جامعه آماري دانش‌ آموزان پسر مقطع متوسطه اول مناطق ۵، ۱۸ و ۲۲ شهر تهران در سال تحصيلي ۱۴۰۱-۱۴۰۰ بود، كه با روش نمونه گيري خوشه اي چندمرحله‌ اي تعداد ۳۰۰ نفر از دانش‌ آموزان اين مناطق (هر گروه ۱۵۰ نفر) انتخاب گرديد. جهت جمع‌ آوري داده‌ ها از پرسشنامه جو عاطفي خانواده هيل برن (۱۹۶۴)، مقياس انگيزش تحصيلي هارتر (۱۹۸۰) و پرسشنامه سرزندگي تحصيلي مارتين و مارش (۲۰۰۸) استفاده شد. داده هاي پژوهش با آزمون خي دو، تحليل رگرسيون و تي مستقل و از طريق نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۱ تحليل گرديد. يافته‌ ها: نتايج نشان داد بين دو گروه در متغيرهاي جو عاطفي خانواده و مؤلفه‌ هاي آن شامل محبت (۰/۰۰۱ P)، نوازش (۰/۰۰۲ P)، تأييد كردن (۰/۰۰۳ P)، تجارب مشترك (۰/۰۰۳ P)، هديه دادن (۰/۰۰۲ P)، تشويق كردن (۰/۰۰۱ P)، اعتماد (۰/۰۰۱ P) و احساس امنيت (۰/۰۰۲ P)، متغير انگيزش تحصيلي (۰/۰۰۱ P) و سرزندگي تحصيلي (۰/۰۰۱ P) تفاوت معناداري وجود دارد و ميانگين دانش‌ آموزان ممتاز از گروه عادي بالاتر بود. نتيجه‌ گيري: در گروه دانش‌ آموزان ممتاز جو عاطفي خانواده، ميزان انگيزش و سرزندگي تحصيلي بالاتر از گروه عادي بود؛ بنابراين، تقويت روابط اعضاي خانواده با دانش‌ آموزان و قرار دادن برنامه هاي مهارتي با تأكيد بر تقويت انگيزش و سرزندگي در دروس پرورشي مدارس مي تواند بر موفقيت تحصيلي دانش‌ آموزان مؤثر باشد.