مقاله علمي – پژوهشي:‌ ارزيابي ريسك سلامتي عناصر سنگين ناشي از مصرف ماهيان كپور معمولي (Cyprinus carpio) و سوف (Sander lucioperca) در حوضه آبريز ايلگنه چاي به رود ارس

امروزه پايش ميزان تجمع فلزات سنگين در بافت آبزيان يكي از رويكردهاي مهم تحقيقاتي در جهت ارزيابي و اطمينان از سلامت اكوسيستم‌‌هاست. در مطالعه حاضر، غلظت 5 فلز سنگين (كادميوم، سرب، روي، كروم و مس) در عضله دو گونه از ماهيان Sander lucioperca و Cyprinus carpio در رودخانه ايلگنه‌چاي مورد بررسي قرار گرفت. در اين تحقيق در مجموع، 52 نمونه (25 سوف و 27 ماهي كپور معمولي) طي سال‌هاي 1401-1399 به طور تصادفي از محل اتصال حوضه آبريز ايلگنه‌چاي به ارس جمع‌آوري شد. در آزمايشگاه، بافت‌هاي هر نمونه جداسازي و هضم گرديد. سپس با استفاده از دستگاه جذب اتمي مورد تجزيه‌وتحليل قرار گرفتند. مقايسه ميانگين غلظت عناصر نشان داد كه بيشترين تجمع زيستي در هر دو گونه ماهي متعلق به مس و كمترين آن كادميوم است. اين مقادير در مقايسه با حداكثر مجاز اعلام شده از سازمان بهداشت جهاني كمتر است. ارزيابي ريسك غذايي نشان داد كه مقدار ميزان جذب روزانه (EDI) در مقايسه با ميزان جذب قابل تحمل (TDI) كمتر بوده و بيشترين احتمال خطرپذيري غير سرطان‌زايي (THQ) در بين عناصر بررسي شده متعلق به كادميوم است و احتمال خطرپذيري غير سرطان‌زايي كل (HI) بيشتر از يك نيست. علاوه‌‌براين، بالاترين شاخص ريسك سرطان‌زايي (CR) مربوط به فلز كادميوم (5-10×8) بوده كه كمتر از شاخص استاندارد جهاني قابل قبول (4-10×1) است. در نهايت، مقايسه ميزان تجمع عناصر در عضلات ماهيان مورد بررسي و مقايسه شاخص‌هاي سلامتي با شاخص‌هاي جهاني نشان مي‌دهد كه مصرف اين ماهيان در اين رودخانه خطر خاصي براي انسان ندارد.