رتبه‌بندي حوضۀ زهكشي سيه‌چشمه از نظر سيل‌خيزي به‌منظور مديريت مخاطرات سيلاب

در اين تحقيق تأثير شاخص‌هاي هيدروژئومورفيك بر حساسيت سيل‌خيزي زيرحوضه‌هاي حوضۀ آبريز سيه چشمه واقع در استان آذربايجان غربي بررسي و تحليل شده است. ابتدا منطقۀ پژوهش براساس خصوصيات توپوگرافي و زهكشي و با استفاده از مدل رقومي ارتفاعي (DEM) با قدرت تفكيك مكاني 12.5 متر به شش زيرحوضه تقسيم شد. در مرحلۀ بعد هشت شاخص هيدروژئومورفيك شامل رتبۀ آبراهه، طول آبراهه، تراكم زهكشي، ضريب فشردگي، نسبت مدور بودن، ضريب شكل، برجستگي حوضه و عدد سختي يا زبري با استفاده از قوانين ژئومورفولوژيكي هورتن، شوم و استرالر در محيط نرم‌افزار ArcGIS محاسبه و لايه‌هاي اطلاعاتي هر يك از اين شاخص‌ها تهيه شد. در ادامه براي وزن‌دهي شاخص‌ها از روش تصميم‌گيري چندمعيارۀ SWARA استفاده و وزن نسبي هر يك از شاخص‌هاي هشت‌گانه براي شش زيرحوضه تعيين شد. نتايج وزن‌دهي و رتبه‌بندي نشان داد كه زيرحوضه‌هاي 2 و 4 به‌ترتيب با وزن 0.273 و 0.191 بيشترين وزن را دارند و از حساسيت سيل‌خيزي زيادي برخوردارند. در مقابل زيرحوضه‌هاي 6 و 5 به‌ترتيب با وزن‌هاي 0.140 و 0.071 كمترين وزن را از نظر هشت شاخص داشته و در نتيجه در طبقات كم و خيلي كم از نظر حساسيت سيل‌خيزي قرار دارند. مجموع مساحت زيرحوضه‌هاي واقع در طبقات زياد و خيلي زياد (زيرحوضه‌هاي 1، 2 و 4) حدود 609 كيلومتر مربع است كه 63 درصد از كل مساحت حوضه را شامل مي‌شود. از اين‌رو ضرورت دارد كه اين زيرحوضه‌ها از نظر اقدامات آبخيزداري براي كاهش پتانسيل سيل‌خيزي در اولويت قرار گيرند.