پهنه‌بندي خطر زمين‌لغزش در محور بوكان- سردشت با استفاده از مدل‌هاي شواهد وزني و تابع شواهد قطعي

هدف اين پژوهش، پهنه‌بندي خطر زمين‌لغزش در طول محور ارتباطي كوهستاني بوكان– سردشت در استان آذربايجان غربي است. اين كار با استفاده از روش‌هاي داده‌كاوي مدل شواهد وزني و مدل تابع شواهد قطعي و سامانۀ اطلاعات جغرافيايي (GIS) و فنون سنجش از دور انجام گرفت. دوازده عامل تأثيرگذار در وقوع زمين‌لغزش شامل لايه‌هاي سنگ‌شناسي، درجۀ شيب، جهت شيب، شاخص نرمال‌شدۀ تفاوت پوشش گياهي، فاصله از آبراهه، شكل انحناي معمولي دامنه، شكل انحناي عرضي دامنه، شكل انحناي طولي دامنه، فاصله از گسل، فاصله از جاده، مقدار بارندگي سالانه و ارتفاع از سطح دريا عوامل مؤثر در وقوع زمين‌لغزش در منطقه تشخيص داده شدند و براي تهيۀ نقشۀ حساسيت به زمين‌لغزش منطقه از آنها استفاده شد. مختصات مكاني 109 نقطه لغزشي در شهرستان يادشده ثبت شد. حدود 30 درصد از لغزش‌هاي ثبت‌شده (32 نقطۀ لغزشي) به‌عنوان زمين‌لغزش‌هاي آزمايشي به‌صورت كاملاً تصادفي جدا شده و 77 نقطۀ لغزشي باقي‌مانده به‌عنوان لغزش‌هاي آموزشي وارد آناليزها شدند. در روش شواهد وزني (WOE) و تابع شواهد قطعي (EBF) مقادير ارزش اطلاعاتي و وزن‌هاي اختصاص‌يافته به هر يك از عوامل با استفاده از محاسبات آماري در نرم‌افزار اكسل صورت گرفت و پس از جمع جبري همۀ لايه‌ها، نقشۀ حساسيت به زمين‌لغزش آماده شد. دقت پيش‌بيني مدل‌هاي مختلف با استفاده از سطح زيرمنحني ROC سنجيده شد. سطح زيرمنحني ROC در روش تابع شواهد قطعي (EBF) برابر با 0.910 بود و بيشترين مقدار را كسب كرد و روش شواهد وزني نيز با مقدار سطح زيرمنحني ROC معادل با 0.893 برآوردهاي بسيار قابل قبولي در پهنه‌بندي زمين‌لغزش‌هاي منطقه نشان داد. با ملاحظۀ زمين‌لغزش‌هاي آزمايشي واقع‌شده در طبقات حساسيت وقوع زمين‌لغزش اين واقعيت را آشكار مي‌سازد كه با افزايش طبقات حساسيت وقوع زمين‌لغزش در هر دو روش به‌صورت چشمگيري بر تراكم زمين‌لغزش‌ها در اين مناطق افزوده شده است، درحالي كه زمين‌لغزش‌هاي آزمايشي در مدل‌سازي‌ها تأثيري نداشته‌اند و صحت نقشۀ پهنه‌بندي را تأييد مي‌كنند.