بررسي انتقادي انديشه معاد‌شناسي دكتر علي شريعتي

دكتر شريعتي، از چهره‌هاي شاخص جريان نوانديش ديني با رويكرد جامعه‌گرايانه، اسلام را ديني واجد كاركردهاي اجتماعي فراوان مي‌دانست؛ اما كارآمدي آن را در گرو بازبيني و بازخواني مجدد متون ديني مي‌ديد. او در اين زمينه به بازنگري اصول اعتقادي اسلام پرداخت. مقاله حاضر بر آن است تا اصل «معاد» و فرجام انسان را از ديدگاه او، با روش تحليلي ـ توصيفي و با رويكردي انتقادي بررسي كند. اين پژوهش نشان داده كه او با استفاده از عقلانيت عملگرا و امروزي به تبيين گزاره‌هاي مربوط به معاد پرداخته است. بر همين اساس غالباً تفاسيري اين‌جهاني از معاد ارائه مي‌دهد. او براي اثبات معاد از طريق عدل الهي و تبيين قاعده عمومي «عمل و عكس‌ا‌لعمل» استدلال نموده است. شريعتي جاودانگي را يكي از بزرگ‌ترين استعدادهاي انسان مي‌داند. از نظر او، دنيا، معاش و اقتصاد اصل است و آخرت به امور مادي وابسته است. آيات ناظر به معاد و مواقف اخروي از نظر او، واقع‌نما نيست، بلكه نمادين است.