تبيين شاخصه هاي تحقق پذيري معناي محيطي و پيشران هاي مؤثر بر ارتقاي حس مكان در فضاهاي اداري (جامعه آماري: كارمندان استان تهران)

نوع بشر داراي ارتباطات گوناگوني با محيط پيرامون خود است. در قرن اخير، اين موضوع و قابليت ترجمه آن به زبان طراحي محيط و معماري، تحت عنوان حس مكان و معناي محيط مورد توجه طراحان قرار گرفته و تحقيقات بسياري در سطوح مختلف آن صورت پذيرفته است. امروزه در گستره كاربري هاي مختلف، خلأ معنامندي فضاهاي اداري بيش از پيش خودنمايي مي كند، در حالي كه حس تعلق به فضا احساس مسئوليت افراد را به ميزان قابل‌توجهي افزايش داده و ضمن ايجاد رضايت شغلي در كارمندان، بهره وري سازمان را افزايش خواهد داد. بدين جهت، يكي از مهم‌ترين عوامل مؤثر بر رضايت شغلي را مي توان عوامل كالبدي و فضايي محيط كار دانست؛ فهم و احساس كارمندي كه در ارتباطي دروني با محيط قرار مي گيرد، با زمينه معنايي محيط پيوند خورده و يكپارچه مي شود. اين حس، عاملي است كه موجب تبديل يك فضا به مكاني با خصوصيات حسي و رفتاري براي كارمندان مي شود. هدف اصلي در اين پژوهش، پس از بررسي معناي محيطي، مفهوم حس مكان و عوامل مؤثر بر آن، تأثير عوامل كالبدي و فضايي، اولويت بندي پيشران هاي مؤثر بر ارتقاي حس مكان در فضاهاي اداري بدون در نظر گرفتن شرايط موجود است. در اين تحقيق با استفاده از روش پيمايشي، 8 سؤال اصلي و 4 سؤال دموگرافي در ميان 385 نفر از كارمندان استان تهران مورد بررسي قرار گرفته و ميزان تأثيرگذاري هر كدام از آنها بر مطلوبيت فضاي كار مشخص شده است. سپس با استفاده از رگرسيون خطي با ضريب اطمينان 95 درصد، به اثبات اين فرضيه پرداخته شد كه حس مكان مي‌تواند باعث افزايش كارايي و رضايت كارمندان شود . نتايج اين پژوهش آشكار ساختند از ميان عوامل هشت‌گانه ارتقاي كيفيت كالبدي و فضايي در ادارات، سه عامل كنترل سروصدا، سبزينگي و دما به‌ترتيب تأثيرگذارترين عوامل در ارتقاي حس مكان و افزايش بهره وري كارمندان هستند و عوامل فردي از جمله؛ جنسيت، تحصيلات، سن و سنوات كاري در نتايج حاصله نقش مهمي را ايفا مي كنند.