بررسي تطبيقي مشتركات عشق در اعترافات آگوستين قديس و سوانح‌العشاق احمد غزالي

A Comparative Study of the Common Features of love in The Confessions by Saint Augustine and The Lover's Autobiography by Ahmad Ghazali

«عشق» از محوري­ترين مراحل سلوك و متعالي­ترين مرحله­ي تكامل انساني در سير الي­الله است. اين مرحله سلوك يعني اتصال به ذات باري از جمله وجوه اشتراك عرفان اسلامي و عرفان مسيحي است. در اين مقاله كه با روش توصيفي– تطبيقي نوشته شده وجوه مشترك عشق الهي در دو مكتب عرفاني مسيحيت و اسلام با تكيه بر آراي آگوستين و احمد غزالي بررسي و مقايسه شده است. نتايج پژوهش نشان مي‌­دهد احمد غزالي و آگوستين با وجود برخي اختلافات نظري در بعضي زمينه­ها داراي وجوه مشترك هستند. اين مسأله علاوه بر آن كه گوياي فطري بودن كمال‌جويي انسان­هاست، وجه­ مشترك تمام اديان و مذاهب و پيونددهنده آنهاست. مواردي مثل: وجود در هر مرتبه زيباست؛ عشق فرزند زيبايي است؛ زيبايي و حب در همه­ موجودات سريان دارد؛ با اينكه در عرفان مسيحي تقابل عقل و عشق كمتر به چشم مي­خورد صحبت از عشق محض است. هر موجودي آينه­دار زيبايي خداوند است؛ انسان موجود برگزيده­‌ي خدا و شبيه­‌ترين مخلوق به خالق خويش است آفرينش نتيجه لطف خداوند است. سالك با دل كندن از تعلقات دنيوي، به حيات معنوي و در نتيجه­ رهيدن از لوث گناه و خودخواهي، دست مي­يابد. از نظر آگوستين درد به خاطر اندوه محروم ماندن از ديدار پروردگار است ولي براي غزالي، عاملي است كه مي­تواند نويدبخش لطف خداوند به بنده­اش باشد. همچنين اتحاد عاشق و معشوق به عنوان ركن جدايي‌ناپذير عشق، از بارزترين اشتراكات عرفان مسيحي و عرفان اسلامي است.

Love" is one of the most central stages of conduct and the most sublime stage of human evolution in the journey to God. This stage of conduct means connecting to the essential nature, one of the common aspects of Islamic mysticism and Christian mysticism. In this article, which is written with a descriptive-comparative method, the common features of divine love in the two mystical schools of Christianity and Islam are examined and compared by relying on Augustine and Ahmed Ghazali. The results of the research show that Ahmed Ghazali and Augustine have similarities in some areas despite some theoretical differences. In addition to the fact that this issue is an indication of the innate nature of human perfectionism, it is the common aspect of all religions and religions and connects them. Things like: existence is beautiful at any time; Love is the child of beauty; There is beauty and love in all beings; Every being is a mirror of God's beauty; Man is God's chosen being, and the :union: of the lover and the beloved is the inseparable pillar of love, one of the most obvious commonalities of Christian mysticism and Islamic mysticism.