شناسايي و اولويت بندي شاخص هاي مديريت زيست‌بوم با استفاده از رويكردهاي دلفي فازي و ديمتل فازي

بررسي شرايط امروزي محيط‌زيست، نشان مي‌دهد در ‌دهه‌هاي اخير، كرۀ زمين به‌علت اقدامات مختلف بشر دچار زيان‌هاي جبراني‌ناشدني شده ‌است. براي بيان اهداف مديريت زيست‌بوم، لازم است شاخص‌هاي آن تعريف شود. هدف مديريت زيست‌بوم، به‌عنوان يك پديدۀ چندبعدي، ادغام خرده‌سيستم‌هاي اقتصادي، محيط‌زيستي، اجتماعي و نهادي در يك كل، با مراقبت از تأثير و تعامل متقابل آنهاست. بر اين اساس، در اين پژوهش، ابتدا با بررسي پيشينۀ تحقيق به‌منظور شناسايي شاخص‌هاي مؤثر بر هريك از اركان مديريت زيست‌بوم، فهرستي از شاخص‌هاي تأثيرگذار و پراهميت در هريك از اركان اقتصادي- اجتماعي، زيست‌محيطي و نهادي مديريت زيست‌بوم تعيين مي‎‍شود. پس از دسته‌بندي اوليه، دو پرسش‌نامه طراحي شده ‌است: يك پرسش‌نامۀ طيفي براي ارزيابي شاخص‌هاي مؤثر بر مديريت زيست‌بوم با روش دلفي فازي و يك پرسش‌نامه با استفاده از مقايسات زوجي ميان چهار ركن اصلي مديريت زيست‌بوم، با استفاده از تكنيك ديمتل فازي براي دستيابي به تحليل دقيق‌تر در بررسي روابط علت و معلولي بين هريك از اركان كه خبرگان و متخصصان، آنها را تكميل كرده‌اند. درنهايت، تحليل‌ها نشان داد اركان نهادي و اقتصادي به‌عنوان متغيرهاي عامل و اركان بسيار تأثيرگذار در نظر گرفته مي‌شوند. همچنين، معلوم شد كه اركان محيطي و اجتماعي، يك اثر در نظر گرفته مي‌شوند؛ درنتيجه، خبرگان شاخص علم و فناوري را در ركن اقتصادي، كيفيت هوا را در ركن زيست‌محيطي، فقر را در ركن اجتماعي و به اشتراك‌گذاري شفاف اطلاعات را در ركن نهادي، به‌عنوان تأثيرگذارترين شاخص‌هاي مديريت زيست‌بوم رتبه‌بندي كردند.