احمد كسروي و ادعاي پيامبري؛ بازانديشي در آرا و نظرات مخالفان و منتقدان

فضاي سياسي پس از شهريور ۱۳۲۰ به رشد و ‌تضاد افكار انجاميد. در اين برهه احزاب سياسي سعي در پيشبرد اهداف خود داشتند. حزب باهماد آزادگان در سال ۱۳۲۰ تأسيس شد و احمد كسروي مؤسس آن به يكي از چهره‌هاي بحث برانگيز تبديل گرديد. كسروي با نگارش كتاب آيين در سال ۱۳۱۱ و سپس تأسيس مجلۀ پيمان در سال ۱۳۱۲، در راه اصلاحات قدم گذاشت. تفسير كسروي از دين با نام پاكديني و انتشار كتاب ورجاوند بنياد فصلي جديد در تحقيقات او گشود. كسروي، چه در سال‌هاي فعاليت و چه پس از مرگ، از سوي منتقدين و مخالفان به عنوان پيامبري نوظهور در ايران معاصر معرفي شد. در پژوهش حاضر با بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي و با روش توصيفي ـ تبييني به اين سؤال مي‌پردازيم كه آيا كسروي ادعاي پيامبري داشت؟ و چرا مخالفان او را در مقام مدعي پيامبري نشاندند؟ براساس يافته‌هاي پژوهش، كسروي هيچ گاه مدعي پيامبري نبود، اما برداشت متفاوت او از قرآن كه با تناقض‌هايي همراه بود و معرفي ورجاوند بنياد به عنوان كتاب راهنما، انتقادهايي را در پي داشت. در اين بين شكست نواب ‌صفوي در مناظره و انتشار اعلاميه اي در باب ادعاي پيامبري كسروي، همگان را متوجه آراي ديني او كرد. بنابراين، با توجه به انفعال نهادهاي ديني در چگونگي مواجهه با گفتمان كسروي، اتهام ادعاي پيامبري بر پايۀ تحليل و تفسير سخنان او، مورد پذيرش بخشي از جامعه قرار گرفت. تشكيل گروه رزمنده، تندخويي و افزايش مشغلۀ نويسندگي كسروي كه فرصت بازانديشي در آرايش را به او نداد و برداشت ناقص و يك سويۀ مخالفان موجب افزايش اتهام‌ها شد و در نتيجه بخشي از منتقدان او را مدعي پيامبري دانستند.