شواهد زمين‌لرزه و امكان شناسايي رخدادهاي گذشته با تمركز بر زمين‌لرزه طبس

رخداد انواع زمين‌لرزه‌ها، علاوه بر تأثيرگذاري بر ساكنان مناطق تأثير پذيرفته از آن زمين‌لرزه، انواع سازه‌هاي ساخته‌شده توسط بشر، محيط‌زيست و زمين منطقه تأثير پذيرفته از آن رويداد را نيز تحت‌تأثير قرار مي‌دهند. مجموعه اين اطلاعات، دربرگيرنده ميزان تخريب و خسارات انواع سازه‌ها، و كليه تغييرات محيطي شامل جابجايي‌ها، سنگ‌لغزش‌ها، زمين‌لغزش‌ها، روانگرايي‌ها، تغييرات شيميايي و سطح آب در چاه‌ها، رودخانه‌ها و چشمه‌ها، و بسياري موارد مرتبط ديگر مي‌باشد. مطابق مطالعات جهاني، با به‌كارگيري اين اطلاعات، امكان برآورد شدت در هر يك از مناطق تأثير پذيرفته از هر رخداد زمين‌لرزه و همچنين، رومركز آن زمين‌لرزه، و در صورت موجود بودن اطلاعات كافي، امكان برآورد پارامترهاي مه‌لرزه‌اي زمين‌لرزه از جمله مختصات و بزرگاي مه‌لرزه‌اي، و اطلاعات چشمه زمين‌لرزه نيز فراهم خواهد بود؛ كه اين امر، به‌ويژه در استخراج اطلاعات زمين‌لرزه‌هاي گذشته كه اطلاعات ناچيزي از آن‌ها موجود است يا اطلاعاتي از آن‌ها وجود ندارد، شايان توجه است. در اين مطالعه، با تمركز بر زمين‌لرزه طبس كه در شامگاه 25 شهريور 1357، در منطقه طبس واقع در شرق ايران رخ داد، توصيفات مرتبط با زمين‌لرزه جمع‌آوري و توضيح داده مي‌شود. اين زمين‌لرزه كم‌عمق كه در ناحيه‌اي به وسعت 1130000 كيلومتر مربع احساس شد، حدود 1500 واحد مسكوني و 30 حلقه قنات را ويران كرد. گرچه اين رخداد در ناحيه‌ كم‌جمعيتي رخ داد، رقم كلي تلفات انساني آن بيش از 20000 نفر بود و مسبب ويران شدن كامل 90 روستا و خساراتي به 50 روستاي ديگر شد. از جمله تغييرات محيطي آن، مي‌توان به 85 كيلومتر گسلش سطحي ناپيوسته با سازوكار راندگي، جابجايي‌هاي قائم و افقي به‌ترتيب تا حدود 150 و 300 سانتي‌متر مرتبط با اين رخداد اشاره كرد. در اين مطالعه، بررسي منطقه با بررسي نقشه‌ها و تصاوير ماهواره‌اي مرتبط با منطقه رخداد زمين‌لرزه، آغاز؛ و محل‌هايي جهت بازديد صحرايي و نمونه‌برداري از رسوبات به منظور تعيين سن مطلق رخدادهاي احتمالي گذشته پيشنهاد مي گردد.