ارزيابي عوامل تهديدكننده اكوتوريسم و زيرساخت ‏هاي موردنياز آن به‏ منظور پايداري منابع طبيعي در استان كرمانشاه

اكوتوريسم گونه‌اي از گردشگري است كه در آن گردشگران براي ديدار و مشاهده پديده‏هاي طبيعي جذاب سفر مي‏كنند و هدف از آن، پايداري هم زمان اكوسيستم‏ها و اشتغال‏زايي است. بااين‌وجود، دسترسي عمومي به طبيعت و نارسايي‏هاي مديريتي موجب تخريب منابع طبيعي گرديده است كه در استان كرمانشاه روندي تشديدي و نگران كننده دارد. هدف از انجام اين پژوهش كه طي دو سال (99-1398) در استان كرمانشاه انجام يافت، شناسايي مناطق مستعد اكوتوريسم و امكان‏سنجي آن بر اساس قابليت‏هاي موجود و زيرساخت‏هاي موردنياز از ديدگاه صاحب‏نظران آگاه به منطقه بود. بدين منظور، ابتدا فهرستي از مكان‏هاي اكوتوريسم مشخص و مورد بازديد ميداني قرار گرفت. در مرحله بعد، با تعدادي از مديران، استادان دانشگاه و كارشناسان اجرايي آشنا با اكوتوريسم از طريق پرسش‏نامه (مقياس ليكرت) با سه محور زيرساخت‏ها و امكانات موردنياز، عوامل تهديد كننده و عوامل مديريتي رونق اكوتوريسم مصاحبه شد. نتايج اين پژوهش نشان داد كه تنوع شرايط زمين‏شناسي، توپوگرافي، اقليمي و پوشش گياهي، پتانسيل قابل‌توجهي را براي اكوتوريسم در استان كرمانشاه فراهم آورده است و بافت روستايي و عشايري، موقعيت جغرافيايي و آثار باستاني پشتوانه خوبي در اين زمينه است. بر اين مبنا، 11 پديده اصلي با قابليت اكوتوريسم با 55 سايت در سطح استان شناسايي شد كه شامل ارتفاعات كوهستاني، پارك جنگلي، ذخيره‏گاه جنگلي، غار، رودخانه، سراب، دهكده گردشگري، باغ هاي شهري، مرتع و زندگي عشايري، آثار زمين‏لرزه سال 1396 و آثار جنگ عراق و ايران (بازي‏دراز) بود. عوامل تهديد كننده اكوتوريسم در اين مناطق به ترتيب اهميت شامل كمبود اعتبار براي تجهيز نيروهاي نظارتي، عدم برنامه‏ريزي براي فراهم نمودن امكانات زيربنايي توسعه اكوتوريسم، چراي مفرط دام، تغيير كاربري اراضي ملي (كوهستان‏ها و عرصه‏هاي جنگلي، مرتعي، حاشيه رودخانه و چمنزار به اراضي كشاورزي)، عدم پايش ميداني مؤثر، موانع فرهنگي و رهاسازي زباله و پسماندهاي پلاستيكي در محيط‏زيست مي باشند.