واكاوي ابعاد جامعيت در مفهوم مديريت جامع حوزه‌هاي آبخيز ايران

امروزه رويكرد مديريت جامع حوزه‌هاي آبخيز به‌عنوان الگويي مرجع و قابل استناد مورد پذيرش خبرگان علمي، مديران اجرايي، سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان كشور قرارگرفته است. از ديدگاه بسياري از خبرگان و كارشناسان منابع طبيعي و محيط‌زيست محدودۀ سرزميني ايران در محاصرۀ مجموعه‌ مخاطرات طبيعي، اقليمي و اجتماعي مرتبط با حوزه‌هاي آبخيز است. در شرايطي كه هر يك از اين مخاطرات به‌تنهايي مي‌توانند موجب بروز بحران‌‌هاي محيط‌زيستي، اقتصادي و اجتماعي شوند، تحليلي اكتشافي و ارائۀ توصيه‌هاي سياستي و اجرايي جهت مديريت جامع حوزه‌هاي آبخيز ايران به‌عنوان مهم‌ترين واحد مديريتي پذيرفته‌شده در طبيعت اهميت دارد. پرداختن به ابعاد جامعيت و چالش‌هاي رويكرد مديريت جامع ازآن‌رو ضرورت دارد كه بدون رفع اين چالش‌ها، دسترسي به مديريت يكپارچه و جامع حوزه‌هاي آبخيز ميسر نخواهد بود. در اين پژوهش كه از نظر هدف، بنيادي و از لحاظ ماهيت و روش توصيفي - تحليلي است، پس از بررسي منابع كتابخانه‌اي مرتبط با مفهوم مديريت جامع حوزه‌هاي آبخيز در ايران، شش بُعد جامعيت شامل انسجام سازماني، به‌هم‌پيوستگي مرزهاي طبيعي، يكپارچگي قوانين و مقررات، عناصر مورد مديريت، عوامل موردبررسي و اجزاء بوم‌سازگان احصاء شد، پس از ارزيابي ابعاد فوق با استفاده از روش دلفي فازي و تأييد توسط خبرگان، تحليل محتواي 58 طرح‌ آبخيزداري و مديريت حوزه هاي آبخيز انجام شد و درنهايت توصيه‌هاي سياستي ارائه شد. به‌كارگيري توصيه‌هاي ارائه‌شده مي‌تواند موجب به‌هم‌پيوستگي، انسجام مديريتي، ديد همه‌جانبه، هماهنگي نهادهاي تصميم گير، ارتقاي اثربخشي سياست‌ها و قوانين، رضايت اهالي، هم‌گرايي فعاليت‌هاي برنامه‌ريزان و آبخيزنشينان و درنهايت بهبود مسئوليت اجتماعي و مشاركت گستردۀ گروداران در مديريت حوزه‌هاي آبخيز شود.