طبقه‌بندي خطر فرسايش‌ با استفاده از مدل كيفي فارگاس در زيرحوضه چهل‌گزي استان كردستان

فرسايش خاك در ايران به دليل تخريب منابع طبيعي در سال‌هاي اخير تشديد شده و تغييرات كاربري اراضي نقش بسزايي در اين فرآيند داشته است. حال آن كه تاكنون رويكردهاي پيشگيرانه مبتني بر ارزيابي خطر فرسايش خاك براي اتخاذ تدابير صحيح مديريتي كم تر مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به موارد فوق الذكر، شناسايي مناطق مستعد فرسايش و توليد رسوب در زيرحوضه هاي داخلي ايران كه به از بين رفتن هزاران تن خاك حاصلخيز در هر سال منجر مي شود؛ امري ضروري است. ازاين‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسي خطر و شناخت مناطق حساس به فرسايش خاك در زيرحوضه چهل گزي استان كردستان با استفاده از مدل فارگاس انجام شده است. مدل فارگاس تنها دو عامل فرسايش پذيري نوع سنگ و تراكم زهكشي را در هر واحد سنگي در نظر مي گيرد. در اين پژوهش از نقشه هاي واحدهاي سنگي و تراكم زهكشي و جداول امتيازدهي شده مربوط به مدل با توجه به شاخص هاي مختلف و بازديد ميداني استفاده و نقشه خطر فرسايش تهيه شد. نتايج حاصل از بررسي مدل فارگاس نشان داد كه 0/48، 36/15، 15/35 و 48 درصد از زيرحوضه به ترتيب در وضعيت خطر فرسايش كم، متوسط، شديد و بسيار شديد است. به‌عبارت‌ديگر 63/35 درصد زيرحوضه در وضعيت خطر فرسايش شديد و بسيار شديد است. يافته هاي حاصل از پژوهش حاضر بيانگر خطر فرسايش بالاي زيرحوضه چهل گزي است كه با توجه به موقعيت زيرحوضه در تامين آب سد قشلاق پيشنهاد مي شود، ضمن بررسي ساير مدل هاي كمي و كيفي ديگر، متناسب با نتايج حاصل از آنان، به ارائه الگوهاي ارزيابي و برنامه‌ريزي، اتخاذ تصميمات مديريتي، ترويج، آموزش و اجراي پروژه‌هاي سودمند در ارتباط با كاهش نرخ جابجايي و هدر رفت خاك در سطح حوضه پرداخته شود تا قدمي كوچك در راستاي كاهش نرخ فرسايش و هدر رفت خاك باشد.