بررسي عوامل مؤثر بر مديريت جامع تالاب هامون سيستان با استفاده از تحليل عاملي

افزايش روزافزون نيازهاي انساني به كالاها و خدمات اكولوژيك طي چند دهه گذشته منجر به افزايش توجه به مديريت تالاب‌ها گرديده است و امروزه مديريت اكوسيستم تالاب ها يكي از رويكردهاي مديريت سرزمين محسوب مي شود. هدف از اين تحقيق بررسي شاخص‌هاي مديريت جامع تالاب هامون با استفاده از تحليل عاملي است. اين پژوهش به روش اسنادي و پيمايشي و با استفاده از پرسشنامه در روستاهاي شهرستان هاي هامون و نيمروز اجرا گرديد كه در طي آن ضمن بازديد و مشاهدات ميداني از روستاها، از مردم بومي منطقه پرسشگري به عمل آمده است. جامعه آماري پژوهش شامل 1987 خانوار روستايي از حاشيه كوه خواجه و تالاب هامون است كه بر اساس فرمول كوكران تعداد 321 خانوار به عنوان نمونه انتخاب شدند. بدين منظور سه شاخص اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي جهت مديريت تالاب هامون انتخاب گرديد. در اين تحقيق از آزمون هاي T مستقل و تحليل عامل اكتشافي در نرم افزار SPSS24 براي تجزيه‌وتحليل داده ها استفاده شد. نتايج روايي پرسشنامه ها به صورت نظري و بر اساس ديدگاه متخصصان و اساتيد دانشگاه تأييد و پايايي آن طبق ضريب آلفا كرونباخ برابر با 0.833 به دست آمد. نتايج به‌دست‌آمده نشان داد كه بين شهرستان هاي هامون و نيمروز از لحاظ ابعاد اقتصادي، اجتماعي و مشاركتي و زيست‌محيطي تفاوت معناداري وجود دارد. ميزان بارعاملي براي بعد اقتصادي برابر 0.95، بعد اجتماعي-مشاركتي برابر 0.97 و بعد زيست‌محيطي برابر 0.85 به دست آمد كه نشان دهنده اين است كه بعد اجتماعي - مشاركتي و شاخص هاي آن نظير احياء كشاورزي با استفاده از قابليت تالاب و انواع مشاركت‌ها در اين زمينه بيشترين نقش و تأثير از لحاظ مديريت بر تالاب بين‌المللي هامون را دارا مي‌باشند.