ارزيابي عملكرد و بررسي استراتژي خروج در مديريت حوزه‌ي آبخيز چهل‌چاي

حوزه‌هاي ‌آبخيز نقش بسيار مهمي در حفظ محيط‌زيست و توسعه پايدار بازي مي‌كنند. طي ساليان اخير با رشد سريع جمعيت، تغيير اقليم، بحران‌هاي اقتصادي نامتعارف، كمبود منابع آب‌وخاك و افزايش شديد استفاده از منابع طبيعي، حوزه‌هاي آبخيز با چالش‌هاي بسياري مواجه هستند. در دو دهه اخير پيشرفت‌هاي زيادي در زمينه برنامه‌ريزي، رويكردهاي اجرايي - طراحي چارچوب‌ ارزيابي پايداري و سلامت حوزه‌هاي آبخيز ارائه شده است. از اين نظر، بسياري از پروژه‌هاي مديريت حوزه‌هاي آبخيز به نتايج بسيار خوبي دست يافته‌اند، اما اغلب بدون پيشنهاد‌هاي خروجي براي بهبود حوزه‌هاي آبخيز، بسياري از آن‌ها به موقعيت‌هاي قبلي خود برگشته‌اند. استفاده از پرسشنامه براي پايش حوزه آبخيز با مدنظر قرار دادن تمام جوانب سلامت و پايداري يك حوزه آبخيز يكي از راه‌هاي اجرايي به‌جاي بازديد‌هاي ميداني مكرر و هزينه‌بر است تا زمان مناسب خروج و عنصر گمشده مشخص شده و در جهت رفع آن برنامه‌ريزي شود. اين مطالعه با هدف ارزيابي عملكرد و استراتژي‌هاي خروج در مديريت حوزه‌ي آبخيز چهل‌چاي با استفاده از روش طراحي پرسشنامه انجام شده است. جامعه آماري اين مطالعه 50 نفر بوده و بر اساس جدول كرجسي-مورگان نظرات 44 نفر از آن‌ها، به‌عنوان نمونه ملاك عمل قرار گرفت. به‌منظور تعيين پايايي پرسشنامه از ضريب پايايي آلفاي كرونباخ استفاده و مقدار آن 88% محاسبه شد. شاخص‌هاي مطالعه شده شامل 6 شاخص اجتماعي، اقتصادي، اكولوژيك، تعهد جوامع همچنين تعهد رهبران براي 2 روستاي شاخص واقع در داخل اين حوزه آبخيز يعني دوزين و قلعه قافه بوده است كه مقادير آن‌ها به ترتيب 3.5، 2.75، 4.5، 4.5، 4.12 و 4.75 محاسبه شد. نتايج كل نشان داد كه حوزه‌ي چهل‌چاي داراي سطح پايداري 4 است كه بر طبق ماتريس پايداري در وضعيت بهينه قرار دارد. براي ارتقا وضعيت حوزه به سطوح بالاتر پايداري، نياز است بر روي شاخص‌هاي ضعيف ازجمله شاخص اقتصادي و اجتماعي تمركز شود.