كاربست نظريه قابليت‌هاي محيط جهت خلوت‌گزيني ساكنين در مسكن معاصر؛ مطالعه موردي: آپارتمان‌هاي مسكوني كوتاه مرتبه در شهر تهران

امروزه با افزايش نرخ رشد جمعيت و بالا رفتن قيمت زمين و مسكن، مساحت آپارتمان‌هاي مسكوني در كلان‌شهرها كاهش يافته كه منجر به تعرض به خلوت و حريم شخصي ساكنين آپارتمان‌ها گرديده است. بااين‌حال ازآنجايي‌كه بايد قابليتي در محيط وجود داشته باشد كه يك رفتار در آن محيط تحقق يابد، مي‌توان از هر يك از قابليت‌هاي موجود در محيط به‌منظور خلوت‌گزيني بهره جست. اين پژوهش با رويكردي تركيبي و بر اساس روش توصيفي - تحليلي و پيمايشي به بررسي ماهيت خلوت و چگونگي تحقق آن ازطريق نظريه قابليت‌هاي محيطي مي‌پردازد. در اين پژوهش اين پرسش مطرح است كه چگونه مي‌توان از نظريه قابليت‌هاي محيط به‌منظور خلوت‌گزيني ساكنين آپارتمان‌هاي مسكوني كوتاه مرتبه بهره جست؟ كه به‌منظور پاسخ به پرسش اصلي تحقيق پس از مطالعات كتابخانه‌اي و بررسي مباني نظري، تعدادي نمونه مطالعاتي انتخاب و به بررسي وضع موجود در آنان از منظر امكان‌سنجي كاربست نظريه قابليت‌هاي محيط به‌منظور خلوت‌گزيني پرداخته شد. در ادامه بر اساس مؤلفه‌هاي تنظيم‌شده بر پايه مطالعات كتابخانه‌اي و وضع موجود در نمونه‌هاي موردمطالعه، پرسش‌نامه‌هاي تخصصي در اختيار جامعه آماري متخصص قرار داده شد. روش تجزيه‌وتحليل داده‌ها در اين بخش با استفاده از آزمون T-Test، فريدمن، تحليل عاملي و روش مدل‌سازي معادلات ساختاري است كه در اين بخش از پژوهش از دو نرم‌افزار smartpls3 و spss22 استفاده شده است. يافته‌هاي تحقيق حاكي از آن است كه بعد «فرهنگي - اجتماعي» با ميانگين رتبه‌اي 2/43 بيشترين تأثير را از منظر چگونگي خلوت‌گزيني و تحقق آن در مسكن از سوي ساكنين ايفا مي‌كند. در ادامه بعد «كالبدي» با ميانگين رتبه‌اي 2/01 و بعد معنايي با ميانگين رتبه‌اي 1/56 به ترتيب بعد از بعد «فرهنگي - اجتماعي» بيشترين تأثير را بر خلوت‌گزيني ساكنين آپارتمان‌هاي مسكوني كوتاه مرتبه ‌ايفا مي‌كند. بر اساس نتايج تحقيق، يكي از علل تنزل كيفيت خلوت‌گزيني ساكنين توجه صرف طراحان به ويژگي‌هاي عملكردي در طراحي و عدم توجه به ويژگي‌هاي فرهنگي و الگوهاي رفتاري آنان است.