عوامل مؤثر در بروز خلاقيت اجتماعي در مكان‌هاي شهري؛ مطالعه موردي: كلان‌شهر اهواز

شهر به‌عنوان نماد كالبدي اوضاع فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي در هر دوره، معياري است جهت ارزيابي تحولات جامعه در آن دوران و محيط‌هاي شهري حيطه‌اي است كالبدي به‌عنوان صحنه كنش متقابل كه داراي مرزهاي معيني است و امكان تمركز كنش‌هاي اجتماعي متعامل را به هر شيوه‌اي ميسر مي‌سازد. تقويت و گسترش محيط‌هاي شهري مناسب، فعال و پويا و سرزنده به‌عنوان يكي از اهداف راهبردي ارتقاي كيفيت محيط‌هاي شهري همواره در صدر كار طراحان و برنامه‌ريزان شهري قرار دارد. به‌خصوص امروز كه كيفيت سرزندگي عرصه‌هاي عمومي تنزل يافته است و بروز خلاقيت اجتماعي در مكان‌هاي شهري كم‌رنگ شده است؛ شناسايي زمينه‌ها، عوامل و مؤلفه‌هايي كه به‌صورت ناآگاهانه مي‌توانند در بروز خلاقيت اجتماعي تأثيرگذار باشند دغدغه‌اي است كه نظر و توجه برنامه‌ريزان و طراحان شهري را به خود معطوف داشته است. با‌توجه‌به اين موضوع، شناسايي عوامل ناآگاهانه موجود در محيط و ميزان تأثيرگذاري آن‌ها در بروز خلاقيت‌هاي اجتماعي مسئله اصلي پژوهش حاضر است. به‌منظور نيل به اين هدف، استفاده‌كنندگان از فضاي شهري ساكنين سه محله منبع آب، نيوسايد و عامري كلان‌شهر اهواز به‌عنوان جامعه آماري پژوهش انتخاب شدند و حجم نمونه نيز برابر 380 نفر محاسبه گرديد. پرسش‌نامه پژوهش به روش نمونه‌گيري تصادفي در بين اعضاي جامعه آماري پژوهش توزيع شد. تجزيه‌وتحليل اطلاعات نيز به كمك مدل‌هاي تحليل عاملي و مدل‌سازي معادلات ساختاري در محيط نرم‌افزارهاي SPSS و Amos انجام پذيرفت. يافته‌هاي پژوهش نشان داد، 13 عامل شناسايي‌شده قادرند بالغ ‌بر54/68 درصد از واريانس متغير وابسته بروز خلاقيت اجتماعي در مكان‌هاي شهري را تبيين نمايند. همچنين عوامل سرمايه اجتماعي و انگيزش بروز استعداد و توانمندي‌ها، پاسخ‌دهندگي فضا و تجربه خلق مكان، فرهنگ، سنت و باورهاي جامعه، اصالت، تنوع، منحصربه‌فرد بودن فضا و مبلمان رتبه اول تا چهارم را در بين عوامل مؤثر بر بروز خلاقيت در مكان‌هاي شهري به خود اختصاص داده‌اند.