تحليل كيفي آسيب‌ها و راهكارهاي توسعه بوم‌گردي در دوران كرونا؛ مطالعه موردي: روستاهاي استان مازندران

هدف از پژوهش حاضر، شناسايي علت‌ها، بسترها، آسيب‌هاي ناشي از بحران كرونا بر كسب‌وكار بوم‌گردي در استان مازندران و راهكارهاي افزايش تاب‌آوري در برابر آن است. اين پژوهش داراي رويكرد كيفي بوده و از روش مصاحبه غير‌ساختمند براي گردآوري داده‌ها استفاده شده است. حجم نمونه 13 نفر از صاحبان اقامتگاه‌هاي بوم‌گردي در استان مازندران است كه بر مبناي نمونه‌گيري هدفمند با حداكثر تنوع انتخاب شده‌اند. بر اين مبنا، سعي شده است بوم گردهايي انتخاب شوند كه داراي سابقه كاري بيشتر از دو سال در بوم‌گردي هستند و به لحاظ تحصيلات، سن و جنس متفاوت باشند. همچنين از نمونه‌گيري نظري استفاده شده است و مقولاتي كه در كدگذاري مصاحبه اول به دست آمده‌اند، مبنا قرار گرفته و براي پر كردن خلأهاي اطلاعاتي، مصاحبه‌هاي بعدي انجام شدند. مبناي اتمام مصاحبه‌ها، اشباع نظري بوده است. با‌توجه‌به شرايط كرونا و تعطيلي اقامتگاه‌هاي بوم‌گردي از‌طريق مشاوران گردشگري با صاحبان اقامتگاه‌هاي بوم‌گردي ارتباط برقرار شد و مصاحبه‌نامه از‌طريق فضاي مجازي (واتساپ) براي مشاركت‌كنندگان ارسال شد و از آن‌ها خواسته شد پاسخ‌هاي مبسوط و تشريحي به سؤالات را در قالب فايل‌هاي صوتي ارسال نمايند. به‌منظور افزايش اعتبار كار به محض دريافت فايل‌هاي صوتي در همان روز فايل‌ها از حالت شنيداري با تايپ كردن به متن مكتوب تبديل شدند. مصاحبه‌ها در فاصله زماني ارديبهشت و خرداد 1400 دريافت شدند. اين پژوهش با رويكرد كيفي و با ابزار مصاحبه انجام شده است. در ارتباط با علت‌ها و بسترهاي تشديدكننده آثار كرونا بر بوم‌گردي، پيامدها و راهكارها به‌صورت كلي 81 مفهوم اوليه حاصل شد كه در 2 مقوله اصلي شرايط علي، 4 مقوله اصلي بسترهاي زمينه‌ساز، 5 مقوله اصلي (آسيب‌هاي اقتصادي)، 2 مقوله اصلي (آسيب‌هاي اجتماعي)، 3 مقوله اصلي (آسيب‌هاي رواني) جاي گرفتند. همچنين، راهكارها نيز به چهار مقوله اصلي راهكارهاي اقتصادي و شغلي، راهكارهاي اجتماعي، راهكارهاي فردي و راهكارهاي فرهنگي تقسيم‌بندي شدند. از ديدگاه صاحبان اقامتگاه‌هاي بوم‌گردي، مهم‌ترين علت تشديد آثار كرونا بر بوم‌گردي، مديريت اجرايي ناكارآمد و فقدان مهارت‌هاي شغلي به‌عنوان مهم‌ترين بسترهاي زمينه‌ساز تشديد آثار كرونا شناسايي شدند. كاهش درآمد مهم‌ترين آسيب اقتصادي و كاهش شاخص‌هاي تضمين و قابليت اطمينان خدمات گردشگري و شهرت و تصوير اقامتگاه مهم‌ترين آسيب شغلي بود.