تحليل پيشران‌هاي مؤثر بر اجراي طرح آباداني و پيشرفت منظومه روستايي با مدل DPSIR؛ مطالعه موردي: منظومه روستايي بخش‌هاي مركزي و دوتپه شهرستان خدابنده

برنامه آباداني و پيشرفت منظومه‎هاي روستايي، به‌منظور توسعه پايدار سكونتگاه‎هاي روستايي از‌طريق انتظام فضايي منظومه‌هاي روستايي در قالب شبكه‌هاي محلي و ناحيه‎اي و با تأكيد بر روابط و پيوندهاي روستايي-شهري و ترغيب حكمروايي محلي از‌طريق مشاركت مردمي و همچنين، تقويت روابط و مناسبات كارآمد اجتماعي-اقتصادي واحدهاي سكونتگاهي منظومه تدوين مي‎شود. اين برنامه با محوريت فعال‌سازي چرخه توليد در فضاهاي روستايي و ايجاد اشتغال و كارآفريني مي‌تواند مسير برون‌رفت از بحران توسعه روستايي را هموارتر نمايد. مقاله حاضر با روش توصيفي-تحليلي به دنبال تحليل مؤلفه‌هاي تأثيرگذار بر اجراي طرح آباداني و پيشرفت منظومه روستايي در منظومه بخش مركزي و دوتپه شهرستان خدابنده است. گردآوري داده‌ها با مطالعات كتابخانه‌اي و ميداني انجام شد. جامعه آماري شامل ساكنين بخش دوتپه و مركزي به تعداد 93939 نفر است. باتوجه‌به تخصصي بودن موضوع، از جامعه آماري متخصصين با روش گلوله برفي به تعداد 30 نفر استفاده شده است. براي تحليل داده‌ها از مدل TODIM و روش حداقل مجذور مربعات در قالب مدل DPSIR با كمك نرم‌افزارExcel  و SmartPLS بهره‌گيري شد. يافته‌هاي تحقيق نشان داد كه پيشران «نيروي محركه» با امتياز 0/637، بيش از ديگر مؤلفه‌ها بر اجراي طرح آباداني و پيشرفت منظومه روستايي بخش مركزي و بخش دوتپه در شهرستان خدابنده تأثير داشته است. علاوه بر اين، به‌منظور اجراي مؤثرتر طرح آباداني و پيشرفت منظومه روستايي، سازه‌هاي P1. سامان‌دهي مشاغل مرتبط با كاركرد و ظرفيت روستاها و شهرستان (0/809)؛ D2. حمايت بنياد مسكن انقلاب اسلامي (0/782)؛ S1. توجه به ظرفيت ‌هاي اقتصادي و توليدي خوشه ‌اي در پهنه ‌بندي منظومه (0/778)؛ و P3. امكان پيگيري تخلفات و كم‌كاري از‌طريق نهادهاي تصميم‌گير (استانداري و فرمانداري) (0/778) بيشترين تأثيرگذاري را دارند. در نهايت، به‌منظور دستيابي به اهداف طرح آباداني و پيشرفت منظومه روستايي، ارائه تسهيلات اعتباري از‌طريق پيگيري و با نظارت دفتر تسهيلگري؛ برگزاري جشنواره‌هاي روستايي؛ تقويت ارتباط مستقيم تسهيلگران با كارآفرينان؛ تقويت تشكل‌هاي محلي؛ بازنگري در شرح خدمات دفاتر منظومه روستايي ضروري به نظر مي‌رسد.