استخراج مسئله عوض الهي در آلام از دعاي پانزدهم صحيفه سجاديه

گاه انسان با بيماري يا رنج‌‌هايي مواجه مي‌شود كه خود او و اختيارش در آن دخيل نيست و مستقيم از جانب خداوند به او رسيده است. در اين گونه موارد، كه از آنها به آلام ابتدايي تعبير مي‌شود، از جانب خداوند آيا مي‌بايست جبراني براي اين فرد صورت پذيرد؟ متكلمان اسلامي، در مبحث عوض به اين موضوع پرداخته‌اند. نوشتار حاضر نخست با روش تحليلي و تطبيقي ضمن تعريف عوض از ديدگاه برخي متكلمان شيعي و معتزلي، شرايط، حدود و اوصاف آن‌را بيان نمود. و در نهايت با توجه به نظرات كساني كه مسئله عوض الهي را قبول دارند، به بررسي فراز‌هاي دعاي پانزدهم صحيفه سجاديه پرداخته و ثابت كرده است كه حضرت سجاد عليه السلام نيز در قالب دعا و مناجات، عوض الهي را مطرح نموده‌اند.‌